Czesław Łubiarz (ur. 1961, Biłgoraj), wnuk Anastazji Łubiarz i prawnuk Marianny Łubiarz, zamordowanych 29 grudnia 1942 r. przez Niemców w Majdanie Nowym. Łubiarzowie najprawdopodobniej pomagali ludności żydowskiej, dodatkowo Jan Łubiarz (stryj p. Czesława) był w partyzantce i prawdopodobnie z tego powodu Niemcy go poszukiwali. Nie zastali go w domu, podobnie jak dziadka p. Czesława (Antoniego Łubiarza), zamordowali więc Anastazję i Mariannę. Ojciec p. Czesława (Franciszek Łubiarz) był wtedy nastolatkiem i zdołał uciec, uratował też swojego malutkiego brata Stanisława. Niestety mały Staś został zamordowany przez Niemców podczas pacyfikacji Majdanu Nowego 24 czerwca 1943 r. Jan Łubiarz również nie przeżył wojny, zginął podczas w czasie bitwy pod Osuchami (25-26 czerwca 1944 r.). Czesław Łubiarz wspomina też miejscowych Ukraińcach, którzy w większości pomagali Niemcom, choć killku z nich darzyło sympatią Polaków i ostrzegało ich o grożących niebezpieczeństwach. Po wojnie wszyscy Ukraińcy za wyjątkiem jednego zostali wysiedleni z Majdanu Nowego.
mehr...
weniger
[00:00:07] Autoprezentacja boh. urodzonego w 1961 r.
[00:00:20] Maria i Anastazja Łubiarz to prababcia i babcia boh., które pomagały Żydom i za to zginęły. Stanisław Łubiarz zginął w 1943 r. w czasie pacyfikacji Majdanu Nowego, wuj Jan był partyzantem i zginał pod Osuchami w 1944 r. Ojciec starał się o postawienie pomnik pomordowanym, nie tylko z rodziny Łubiarzy, ale i innych rodzin. Podziękowanie rządowi za Instytut Pileckiego.
[00:04:10] Tragedia rodziny zaczęła się 28 grudnia 1942. Do domu wtargnęło gestapo. Była tam babka Anastazja, prababcia Maria, wuj Stasio, który miał rok i ojciec boh. Franciszek, dziesięciolatek. Dziadka Antoniego i jego córki Karoliny nie było. Gestapowcy zastrzelili Marię mieszkaniu, a Anastazję wyprowadzono na podwórze sąsiadów Pelców, tam ją pobito, a potem zastrzelono. Zabito też parobka Pelców Kazimierza Szabata. Zanim zginął, zdążył przerzucić przez płot Czesławę Bździuch. Czesław i Staś byli w domu, dwóch Niemców poszło rabować „do komory”, z dziećmi został jeden Niemiec – ucieczka ojca z bratem do Maciochów, u których była Karolina. Dziadek Antoni pochował zwłoki bliskich na podwórku, dopiero po jakimś czasie przeniesiono je na cmentarz. [+]
[00:10:35] Później [24 czerwca 1943] miała miejsce pacyfikacja wsi. Niemcy wtargnęli do domu i zastrzelili Stasia. W tym czasie ojciec ukrywał się na podwórku i nie zdążył zabrać brata. Dom i inne budynki spalono. Wuj Jan był w partyzantce i zginął pod Osuchami w 1944, miał wtedy 21 lat. Dziadek Antoni jeździł, by zidentyfikować zwłoki. W czasie okupacji zginęły cztery osoby z rodziny boh.
[00:13:20] Niemcy złapali Żydówkę Boruch i przesłuchiwali ją. Pod wpływem tortur dziewczyna powiedziała, że wskaże miejsca, w których udzielono je pomocy. Gestapo zmusiło sołtysa, by woził ich furmanką po wsi, a Żydówka wskazywała domy. Pokazała dom Kowali, tam zabito dwie osoby. W Gnidułów zabito Jana Gnidułę i gospodynię Katarzynę Margol, zabito Marię i Anastazję Łubiarz. Po wojnie ojciec pisał o tej sprawie do różnych urzędów. Dopiero Instytut Pileckiego zajął się tym i powstanie pomnik ofiar.
[00:16:20] Przedstawienie matki Janiny Łubiarz, boh. urodził się w Biłgoraju. Gdy Niemcy przyszli do domu, ojciec miał 10 lat i był w szoku, nie pamiętał w jakim języku mówili. Z Niemcami byli też Ukraińcy, w pacyfikacji brała udział grupa ukraińskich esesmanów. Wuj Jan, który był w partyzantce, chodził do Gnidułów, a tam ukrywała się Żydówka i poznał ją. Dziewczyna była jego rówieśniczką. Prawdopodobnie babcia Anastazja pomogła dziewczynie, która potem wskazała dom Łubiarzów. Ojciec boh. nic nie wiedział o pomaganiu Żydom, dzieciom o takich sprawach nie mówiono. Żydówkę pobito i obiecano, że zostanie wypuszczona, jeśli wskaże domy, w których udzielono jej pomocy. Zastrzelono ją potem koło Lipowca. Boh. nie ma wiadomości na temat innych Żydów, którzy ukrywali się w okolicy. Słyszał, że dziewczyna ukrywająca się w lesie koło tartaku była córką piekarza z Biłgoraja. Z lasu miała blisko do domu Gnidułów. Dziewczyna została złapana i na torturach wydała ludzi, którzy jej pomagali. [+]
[00:23:54] Relacje Polaków i Żydów przed wojną. Wielu Żydów mieszkało w Biłgoraju, Tarnogrodzie, tu jest cmentarz żydowski. W Majdanie nie było Żydów.
[00:25:00] Kazimierz Kmieć opowiadał, że w czasie pacyfikacji wsi w 1943 r. został złapany i wywieziono go na roboty do Niemiec. W Majdanie mieszkali też Ukraińcy, gdy Polaków pakowano do samochodów, to Ukraińcy podrzucali czapki z radości. Po wojnie wielu Ukraińców przesiedlono na Ukrainę.
[00:28:15] [Prowadzący mówi, że jeden z Niemców, którzy przyszli mordować, zostawił swoje zdjęcie]. Boh. tego zdjęcia nie widział i nie słyszał o tym. Ojciec opowiadał, że dwóch Niemców poszło rabować do komory, a ten który został odwrócił się, wtedy ojciec zabrał brata i uciekł.
[00:29:40] Boh. słyszał, że Żydówka ukrywała się w lesie koło tartaku i przychodziła do Gnidułów – położenie domu. Przychodził tam też wuj Janek, który potem zginął w partyzantce.
[00:31:21] Boh. poznał historię rodziny jako młody chłopak, ojciec o tym opowiadał. Dziadek Antoni czasem coś wspominał, ale niechętnie mówił o przeszłości. Boh. słuchał opowieści ojca i Kazimierza Kmiecia, który go często odwiedzał. W okolicy grasowali bandyci, którzy rabowali chłopów. Zimą bandyci złapali wuja Janka, wywieźli pod Lipowiec, rozebrali do naga i wypuścili. Niektórych bandytów partyzanci ukarali.
[00:34:10] Obecnie w rodzinie niewiele się mówi o wojennej przeszłości. Ojciec tym żył, pisał w tej sprawie m.in. do Izraela, do instytucji w Polsce. Chciał postawić pomnik, zależało mu na upamiętnieniu ofiar. Ojciec był radnym w gminie, działał społecznie. Pamięć o przeszłości w rodzinie boh., „teraz ta rodzina tak jest szargana też, prawda, przez te różne organizacje, ten RBGD czy tam jak to się nazywa, prawda, […] właśnie dbać o historie i o rodzine i o nasze wiare”. Refleksje na temat korzeni, „i chwała temu instytutowi, że tym się zajmuje. I chwała rządowi, że właśnie za tych rządów powstał, za tego rządu powstał taki instytut wspaniały”.
[00:38:32] Boh. jest dumny z przodków, „którzy zginęli za ojczyznę, za wiarę, prawda. Jestem bardzo dumny. I honorowy jestem, bo to zginęli za ojczyznę i za wiarę”.
[00:39:02] Historią rodziny zainteresowała się telewizja „Trwam”. Przyjechała ekipa, ale ojciec boh. był już chory, miał kłopoty z pamięcią i dużo nie powiedział.
[00:40:12] Ojciec był człowiekiem znerwicowanym, dwa razy uniknął śmierci i to w nim pozostało. Raz miał lufę przyłożoną do głowy, za drugim razem ukrył się w dole na kartofle. Nie zdążył zabrać z domu swojego brata Stasia i widział, co się z nim stało – przeżycia dziesięciolatka. W 1942 zginęła jego matka i babka, w 1943 brat dwuletni Stasio, w 1944 wuj Janek. Dziadek Antoni unikął śmierci, bo w czasie tragicznych wydarzeń nie było go w domu. Przeżyła też ciotka boh. Karolina, w 1942 pracowała u sąsiadów Maciochów, do tego domu uciekł ojciec ze Stasiem.
[00:43:08] Tylko telewizja „Trwam” zainteresowała się historią rodziny Łubiarzów, a współcześnie Instytut Pileckiego. Z dokumentów, które zostawił ojciec boh. wynika, że w tej sprawie zeznawało wielu świadków. Nikt nie chwalił się tym, że pomagał Żydom – groźba kary śmierci.
[00:45:00] Opinia na temat projektu „Zawołani po imieniu”, „chwała temu instytutowi, chwała, że tym się zajmuje”. Nauka patriotyzmu, refleksje. Podziękowanie instytutowi i rządowi, „że w końcu po tylu latach udało nam się doczekać do tego, że to będzie jakiś pomnik”.
mehr...
weniger
Bibliothek des Pilecki-Instituts in Warschau
ul. Sienna 82
Mo - Fr 8:00 - 16:00
(+48) 22 182 24 75
Lesesaal der Bibliothek des Pilecki-Instituts in Augustów
ul. 3 Maja 16
Di., Do. 09:00 - 16:00
(+48) 502 461 075
Bibliothek des Pilecki-Instituts in Berlin
Pariser Platz 4a
Di - Fr 10:30 - 17:30
(+49) 30 275 78 955
Pilecki-Institut in New York
92 Greenwich Street
Mo - Fr 10:00 - 16:00
(+1) 917 655 9918
Diese Seite verwendet Cookies. Mehr Informationen
Das Archiv des Pilecki-Instituts sammelt digitalisierte Dokumente über die Schicksale polnischer Bürger*innen, die im 20. Jahrhundert unter zwei totalitären Regimes – dem deutschen und sowjetischen – gelitten haben. Es ist uns gelungen, Digitalisate von Originaldokumenten aus den Archivbeständen vieler polnischer und ausländischer Einrichtungen (u. a. des Bundesarchivs, der United Nations Archives, der britischen National Archives, der polnischen Staatsarchive) zu akquirieren. Wir bauen auf diese Art und Weise ein Wissenszentrum und gleichzeitig ein Zentrum zur komplexen Erforschung des Zweiten Weltkrieges und der doppelten Besatzung in Polen auf. Wir richten uns an Wissenschaftler*innen, Journalist*innen, Kulturschaffende, Familien der Opfer und Zeugen von Gräueltaten sowie an alle an Geschichte interessierte Personen.
Das Internetportal archiwum.instytutpileckiego.pl präsentiert unseren Bestandskatalog in vollem Umfang. Sie können darin eine Volltextsuche durchführen. Sie finden ebenfalls vollständige Beschreibungen der Objekte. Die Inhalte der einzelnen Dokumente können Sie jedoch nur in den Lesesälen der Bibliothek des Pilecki-Instituts in Warschau und Berlin einsehen. Sollten Sie Fragen zu unseren Archivbeständen und dem Internetkatalog haben, helfen Ihnen gerne unsere Mitarbeiter*innen weiter. Wenden Sie sich auch an sie, wenn Sie Archivgut mit beschränktem Zugang einsehen möchten.
Teilweise ist die Nutzung unserer Bestände, z. B. der Dokumente aus dem Bundesarchiv oder aus der Stiftung Zentrum KARTA, nur beschränkt möglich – dies hängt mit den Verträgen zwischen unserem Institut und der jeweiligen Institution zusammen. Bevor Sie vor Ort Zugang zum Inhalt der gewünschten Dokumente erhalten, erfüllen Sie bitte die erforderlichen Formalitäten in der Bibliothek und unterzeichnen die entsprechenden Erklärungsformulare. Informationen zur Nutzungsbeschränkung sind in der Benutzungsordnung der Bibliothek zu finden. Vor dem Besuch empfehlen wir Ihnen, dass Sie sich mit dem Umfang und Aufbau unserer Archiv-, Bibliotheks- und audiovisuellen Bestände sowie mit der Besucherordnung und den Nutzungsbedingungen der Sammlung vertraut machen.
Alle Personen, die unsere Bestände nutzen möchten, laden wir in den Hauptsitz des Pilecki-Instituts, ul. Sienna 82 in Warschau ein. Die Bibliothek ist montags, dienstags und freitags von 8 bis 16 Uhr und mittwochs und donnerstags von 8 bis 19.30 Uhr geöffnet. Bitte melden sie sich vor Ihrem Besuch per E-Mail: czytelnia@instytutpileckiego.pl oder telefonisch unter der Nummer (+48) 22 182 24 75 an.
In der Berliner Zweigstelle des Pilecki-Instituts befindet sich die Bibliothek am Pariser Platz 4a. Sie ist von Dienstag bis Freitag von 10.30 bis 17.30 Uhr geöffnet. Ihr Besuch ist nach vorheriger Anmeldung möglich, per E-Mail an bibliothek@pileckiinstitut.de oder telefonisch unter der Nummer (+49) 30 275 78 955.
Bitte lesen Sie unsere Datenschutzerklärung. Mit der Nutzung der Website erklären Sie sich mit ihren Bedingungen einverstanden..