Ryszard Kołecki (ur. 1948, Stare Kolnie) – wieloletni członek Związku Harcerstwa Polskiego, w latach 1980-1990 działacz brzeskich struktur „Solidarności”, a także NSZZ „Solidarność” Pracowników Oświaty i Wychowania, w stanie wojennym organizator podziemia solidarnościowego oraz wydawca podziemnego pisma „Prostownik”.
[00:00:03] Autoprezentacja boh., urodzony w 1948, Stare Kolnie k. Brzegu, dom w leśniczówce w Śmiechowicach, potem w Brzegu. Przybycie rodziców na Ziemie Odzyskane w 1945 r. z okolic Wielunia (Żytniów), pięcioro rodzeństwa. Szkoła podstawowa w Stobrawie, potem w Śmiechowicach i Brzegu.
[00:02:22] Odwiedziny znajomych ojca, organizował polowania m.in. partyjnych dygnitarzy. Odejście ojca od rodziny. Mamy boh. gardziła kłamstwem, obłudą, wszechwładzą PZPR.
[00:05:50] Harcerstwo, coroczne wyjazdy na obozy harcerskie, działalność w hufcu, kurs żeglarski, drużyna łączności SP6ZAJ, harcerstwo, ZMS
[00:11:22] Praca w internacie, służba wojskowa w pułku łączności. Anegdoty ze służby: nasłuchiwanie radia Wolna Europa, strach przed WSW, zatarg z oficerem politycznym.
[00:17:20] Odejście z harcerstwa, konflikt z PZPR. W 1979 r. przymusowy udział w zebraniu partyjnym POP PZPR w zespole szkół budowlanych, konflikt z dyrektorem.
[00:19:50] Zmiany w harcerstwie, powstanie Harcerskiej Służby Polsce Socjalistycznej (HSPS), bez tradycyjnych zasad, propaganda komunistyczna. Szykany w pracy (w szkole), odebranie wychowawstwa, opieki nad harcerzami, obniżenie zarobków.
[00:23:38] Zaangażowanie w działalność Komisji Zakładowej „Solidarności”, przejście na urlop wychowawczy, nowe warunki pracy, odejście z pracy w szkole.
[00:26:22] NSZZ „Solidarność”. W sierpniu 1980 wakacje z młodzieżą na Mazurach – tam niewiele się słyszało („przerwy w pracy”). Na pierwszej radzie pedagogicznej z kolegą Tadeuszem Śliwińskim ogłosili założenie komisji „S”, rejestracja koła „S” w zespole szkół budowlanych na początku października, przewodniczący: Tadeusz Śliwiński.
[00:30:00] Wybór boh. do Komisji Międzyszkolnej „S”. Od lutego 1981 r. etatowa działalność w związku. MKZ „S”. Zadanie wyprowadzenia PZPR z siedziby w Brzegu przy Plantach – odebranie całego budynku.
[00:33:47] W listopadzie 1982 r. w domu kultury spotkanie przedstawicieli zakładów pracy z władzami lokalnymi, boh. je prowadził. Spór o kontrolę zasobów żywnościowych, z których korzystały stacjonujące w okolicy jednostki Armii Radzieckiej.
[00:35:43] Boh. był w MKZ reprezentantem oświaty razem z T. Śliwińskim, który został internowany za posiadanie bibuły, wyjechał potem do Niemiec.
[00:37:26] Struktury oświatowe „S” – konkurencja między Wrocławiem a Opolem. „S” Dolnośląska, 148 postulatów branżowych na dolnośląskim i krajowym zjeździe „S” oświaty. Wspomnienie z przebiegu zjazdu (cyt. z Lenina). Rozmowy z wiceministrem oświaty.
[00:42:13] Powstawanie UKOS-ów (Uczniowski Komitet Odnowy Społecznej) w szkołach, pismo nielegalne „MROK”. Dwójkę wychowanków boh. ze szkoły budowlanej skazano za robienie napisów na murach (wyroki w zawieszeniu). Odejście boh. ze szkoły w 1983 r., praca w nadleśnictwie.
[00:44:13] Książka o brzeskiej „S”. Wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1980 r. – telefon o przejęciu pomieszczenia, pakowanie materiałów, przeniesienie ich do sąsiedniego pokoju opieki społecznej, wyniesienie do domu. Przeszukanie, rewizja, zaplombowanie pomieszczenia.
[00:49:15] Rozpoczęcie wydawania pisma „Prostownik”, red. polonista Henryk Mazurkiewicz, budowa sprzętu drukarskiego – ramki. Wojtek Kuczyński, próby sprzętu w łazience boh. [+] Matryce białkowe. Wiesław Jóźwicki – komendant straży pożarnej – dostarczał matryce białkowe.
[00:53:25] Działalność podziemna drukarska przez 6 lat. Kolportaż. W 1986 r. szkolenie z sitodruku prowadziła Sarapuk Barbara
[00:56:15] Drukowanie w pustostanach, niewykończonych budynkach. Sita młynarskie. Adam Wełeszczuk. Technika sitodruku, pod koniec lat 80. skład komputerowy.
[00:59:05] Wieczór przed godziną milicyjną. Anegdoty z okresu stanu wojennego, kolportaż bibuły. Przesłuchanie na SB, rewizja.
[01:04:33] Punkt kontaktowy przy ul. Białowieskiej, odbiór książek drugiego obiegu. Edward Jędryszczak.
[01:07:05] Zaprzysiężenie 13 osób na członków „Solidarności Walczącej” u Zbigniewa Hryciuka w listopadzie 1983. Wojciech Myślecki.
[01:08:44] Zatrzymanie boh. przez Służbę Bezpieczeństwa w Lubszy. Ostrzeżenie przez Adama Wełeszuka. Nikt z zaprzysiężonych nie sypnął grupy.
[01:12:55] Wyrzucenie z pracy kolegi za to, że niósł kwiaty do kościoła.
[01:15:09] Tajna NKK: Wojciech Oliwa, [Piotr, Władysław, Jerzy] Jaworasowie, Hryciuk, Sobik, Henryk Mazurkiewicz i inni. Książka Wokół „Prostownika”. Tworzenie się Solidarności Walczącej. Adam Wełeszczuk. Rozbudowa struktur SW, Kazimierz Nawrocki, Mariusz Sokołowski, Sobik.
[01:18:55] Przywożenie z Wrocławia bibuły i matryc.
[01:22:10] Wpadka Edwarda Jędryszczaka.
[01:22:20] Kolportaż, Stanisław Będkowski ps. „Spławik”. Przesłuchanie przez esbeka.
[01:25:50] Pomoc uwięzionym i internowanym, wsparcie struktur kościelnych. Biskup Adam Dyczkowski. Boh. dzielił działalność podziemną z opieką nad trójką dzieci.
[01:27:20] Duszpasterstwo ludzi pracy – odczyty, spotkania ze znanymi ludźmi kultury niezależnej, filmy w salce katechetycznej przy dzisiejszej ul. Jana Pawła. Wyjazdy do Warszawy, parafia ks. Adama Wiktora. Poezja i przedstawienia patriotyczne Henryka Mazurkiewicza.
[01:31:19] Strach o rodzinę, wsparcie żony. Akcja przewiezienia ukrywającego się Edwarda Jędryszczaka na komunię córki. W maju 1987 otworzenie firmy budowlanej – odejście boh. od działalności w końcu lat 80. Wsparcie wyborów 1989 r. – „pospolite ruszenie”. Stosunek do Okrągłego Stołu.
[01:35:38] Ostatnie zebranie zarządu regionu 7 grudnia 1981 r. – gorąca atmosfera, gotowość ludzi do strajku, Karol Modzelewski: „Bój to będzie ich ostatni”. Wystąpienie kobiety z zakładu w Bielawie przeciw „wojnie”. Rozważania o Okrągłym Stole. Postawa odchodzących funkcjonariuszy PZPR, uwłaszczenia. Grabież majątku krajowego przez kacyków partyjnych „za trudy władzy”. [+]
[01:40:36] Radio „Solidarność Walcząca”, przekazanie nadajnika w kozaku. Zaginięcie nadajnika. Zagrożenie wykrycia nadajnika przed stacjonujące w pobliżu wojsko. Pasja: działalność krótkofalarska.
[01:46:43] Ewakuacja maszyny do pisania. Babcia Aleksandra Palińska pisała teksty do gazetek na maszynie, zmylenie śledzących ubeków w kościele Św. Krzyża. Irena Dankowska. Schowanie maszyny do zakrystii. [+]
more...
less
Pilecki Institute Library in Warsaw
ul. Sienna 82
Mon - Fri 8:00 - 16:00
(+48) 22 182 24 75
Reading Room of the Augustów Branch of the Pilecki Institute
ul. 3 Maja 16
Tue, Thu 09:00 - 16:00
(+48) 502 461 075
Berlin Branch of the Pilecki Institute
Pariser Platz 4a
Tue - Fri 10:30 - 17:30
(+49) 30 275 78 955
New York Branch of the Pilecki Institute
92 Greenwich Street
Mon - Fri 10:00 - 16:00
(+1) 917 655 9918
This page uses 'cookies'. More information
In the Pilecki Institute Archives we gather and make available digital versions of various documents. All of them describe the fates of Polish citizens who experienced two totalitarianisms – the German and the Soviet – in the 20th century. We acquire digital copies of documents held by numerous domestic and foreign institutions: the Bundesarchiv, the United Nations Archives, the British National Archives and the Polish State Archives. In this way we are building a knowledge base and a hub for comprehensive research on the Second World War and the dual occupation of Poland – for scholars, journalists, people of culture, families of the victims and witnesses to the crimes, as well as all history enthusiasts.
Our website archiwum.instytutpileckiego.pl presents a complete collections catalog. They can be easily navigated thanks to the full-text search engine and descriptions attached to all items. Access to the content is possible only at the reading rooms of the Pilecki Institute’s Library in Warsaw and Berlin, where our employees help with general inquiries regarding the collections, help users navigate our online catalogs, and enable access to materials subject to availability restrictions.
Some documents, such as those from the Bundesarchiv or the KARTA Center, are subject to restrictions resulting from agreements between the Institute and the transferring institutions. After arriving at the Library, visitors must sign relevant declarations granting access to documents exclusively on site. Information on access restrictions is included in the Library’s regulations. Before the visit, we encourage you to familiarize yourself with the scope and structure of our archival, library and audio-visual resources, as well as with the visiting rules and regulations concerning the use of the collections.
Everyone interested in using our collections is invited to the Pilecki Institute Library in Warsaw and the Reading Rooms of the Augustów, Berlin and New York Branches. Their contact details can be found here. Remote access to some materials from the Pilecki Institute Archives is also possible. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.
Please read the privacy policy. Using the website is a declaration of an acceptance of its terms.