Tadeusz Matysiak (ur. 1955, Wolsztyn) opowiada o pracy w Zakładach Naprawy Taboru Kolejowego we Wrocławiu, gdzie był tokarzem. Brał udział w strajkach w sierpniu 1980 oraz 13-15 grudnia 1981. Podjął działalność podziemną w ramach sieci kontaktów Tajnej Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w ZNTK we Wrocławiu, polegającą na kolportażu wydawnictw podziemnych ulotek i pism (m.in. „Z Dnia na Dzień”, „Iskierka”) oraz przekazywaniu informacji pomiędzy różnymi grupami konspiratorów i wykonywaniu różnych zdań zlecanych przez TKZ, płynących poprzez „śluzy” i skrzynki z Regionalnego Komitetu Strajkowego NSZZ „Solidarność” Dolny Śląsk. 22 sierpnia 1982 pan Tadeusz został zatrzymany i aresztowany, a miesiąc później skazany przez Sąd Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu na karę 2 lat pozbawienia wolności za kolportaż nielegalnych publikacji. W styczniu 1983 został zwolniony, a następnie ułaskawiony przez Radę Państwa. W 1984 wycofał się z działalności podziemnej.
[00:00:07] Autoprezentacja boh. urodzonego w 1955 r. w Wolsztynie.
[00:00:20] Rodzice z Zielonej Góry przyjechali do Wolsztyna, potem mieszkano w Poznaniu. Boh. znalazł się we Wrocławiu dzięki partnerce. Ukończył zasadniczą szkołę zawodową w Poznaniu i zdobył zawód tokarza. Po przeprowadzce do Wrocławia w 1981 r. pracował w ZNTK [Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego]. Po aresztowaniu i skazaniu przez dwa miesiące nie miał pracy, potem pracował jako ślusarz, tokarz, zajmował się też medycyną naturalną.
[00:02:00] W czasie strajków sierpniowych [1980] boh. pracował we Wrocławiu. Był w nowym otoczeniu, niedługo po przeprowadzce, ale włączył się do strajku w ZNTK. Były dyżury, które koordynował [Krzysztof] Włodarczyk, pilnowano, by nie miały miejsca prowokacje. Po podpisaniu porozumień sierpniowych został członkiem Solidarności. Niedługo po stanie wojennym został członkiem podziemnej komisji „S” w ZNTK.
[00:03:03] W styczniu-lutym 1982 boh. nawiązał kontakt z Regionalnym Komitetem Strajkowym, by mieć dostęp do bibuły i informacji. Brał udział w drukowaniu zakładowej gazetki „Iskierka”. Współpracując z RKS organizował ludzi, lokale, kolportaż – współpraca z Solidarnością Walczącą.
[00:05:15] Boh. pomagał Rysiek Bąk. Gdy wprowadzono stan wojenny, włamał się do siedziby Komisji Zakładowej, skąd wykradł związkowe pieniądze, sztandar oraz dokumentację. Dzięki temu były fundusze na działalność w podziemiu. Pomagano osobom aresztowanym oraz ukaranym grzywnami.
[00:06:24] Nawiązanie kontaktów z RKS było trudne, bano się, czy boh. nie jest podstawiony przez Służbę Bezpieczeństwa. Dotarł do RKS przez znajomą z Klubu Inteligencji Katolickiej. Został sprawdzony, miał potem dostęp do informacji, które drukowano w „Iskierce”, otrzymywał prasę podziemną z różnych części kraju. Wiedziano co się dzieje w zakładzie, jakie są nastroje. [+]
[00:08:05] Boh. został aresztowany w sierpniu 1982. Dzień wcześniej pobrał bibułę z punktu kolportażu – przeniesienie gazetek na teren ZNTK. W czasie przerwy śniadaniowej koledzy zaczęli bibułę segregować na poszczególne oddziały zakładu, ktoś doniósł i zostali aresztowani. Jeden z kolegów miał 19 lat, drugi był niewiele starszy. Powiedzieli w czasie przesłuchania, że to boh. dostarczył bibułę. Następnego dnia rano został aresztowany, w mieszkaniu przeprowadzono rewizję i znaleziono pojedyncze egzemplarze wydawnictw niezależnych. Nie znaleziono skrytek. W piwnicy były puszki z farbą drukarską, ale napisy były po niemiecku, więc powiedział, że to farba malarska. [+]
[00:11:00] W czasie przesłuchania próbowano boh. zmusić, by wydał kolegów. Śledczy za jego plecami bawił się pistoletem, groźby wobec rodziny – w tamtym czasie boh. miał dwuletnią córkę. Straszono boh. pobiciem oraz zmuszeniem do wyjazdu w Polski. [+]
[00:13:00] Boh. został skazany na dwa lata i siedział w więzieniu przy Kleczkowskiej we Wrocławiu. Po pięciu miesiącach został zwolniony ze względu na stan zdrowia i miał wyrok w zawieszeniu. W więzieniu pomagał w pisaniu tekstów do gazetki „Bez Cenzury”, nie można było drukować, więc pisano ją ręcznie. Informacje przychodziły różnymi kanałami, np. w czasie widzenia. Ks. Wojciech Tokarz z parafii św. Bonifacego odprawiał msze w więzieniu – kontakt w czasie spowiedzi, przekazywanie informacji. Gazetkę zainicjował Włodek Mękarski z Mostostalu. Gazetka podtrzymywała więźniów na duchu.
[00:16:44] Boh. został zwolniony z więzienia po pięciu miesiącach ze względu na stan zdrowia. Służbę wojskową odrabiał w Pogotowiu Ratunkowym, znał się trochę na medycynie akademickiej oraz naturalnej. Niektórzy członkowie komisji badającej stan zdrowia więźniów czasem pomagali wyjść na wolność. Boh. po wyjściu z więzienia wiedział, że jest obserwowany, po miesiącu zaczął wspomagać kolegów z ZNTK i RKS.
[00:18:15] Po wyjściu na wolność boh. przez dwa miesiące nie miał pracy, nie wyrażono zgody na przywrócenie do ZNTK. Nie mógł się zatrudnić w firmie państwowej, więc poszedł do prywatnej. Po latach okazało się, że w archiwum zakładowym nie ma śladów po jego zatrudnieniu w ZNTK.
[00:19:42] Boh. pomagał RKS-owi, którym rządził wtedy Marek Muszyński. Czasem coś drukował albo kolportował. Załatwiał lokale, w których potem drukowano. Kilka razy był aresztowany i siedział na komisariacie przy ul. Grunwaldzkiej.
[00:21:25] Kontakty z członkami Klubu Inteligencji Katolickiej oraz Regionalnego Komitetu Strajkowego – udostępnianie mieszkań do kolportażu bibuły. Boh. dostarczał raporty z ZNTK, przekazywano czysty papier do drukowania. Początkowo boh. i Rysiek Bąk nie wiedzieli o sobie. Drukarnia była przy ulicy Kurkowej, czasem trafiały tam matryce Solidarności Walczącej.
[00:23:25] Teść, sierżant, nastawił źle rodzinę boh. i jego małżeństwo rozpadło się. Wiedział, że jest inwigilowany.
[00:24:20] Boh. brał udział w strajku, były dyżury, ponieważ bano się prowokacji. Wybory w 1989 r. – dywagacje. Od tamtych czasów minęło 30 lat, boh. niewiele pamięta.
[00:26:05] Matka ciężko chorowała i boh. jako najmłodszy w rodzinie przez osiem lat wychowywał się u ciotki koło Jarocina. Był u niej, gdy wprowadzono stan wojenny. W poniedziałek przyszedł do pracy. Dowiedział się, że Rysiek Bąk z kilkoma kolegami włamali się do siedziby „S” i zabrali stamtąd pieniądze, sztandar i archiwum. Dzięki temu można było prowadzić działalność konspiracyjną i pomagać represjonowanym.
mehr...
weniger
Bibliothek des Pilecki-Instituts in Warschau
ul. Sienna 82
Mo - Fr 8:00 - 16:00
(+48) 22 182 24 75
Lesesaal der Bibliothek des Pilecki-Instituts in Augustów
ul. 3 Maja 16
Di., Do. 09:00 - 16:00
(+48) 502 461 075
Bibliothek des Pilecki-Instituts in Berlin
Pariser Platz 4a
Di - Fr 10:30 - 17:30
(+49) 30 275 78 955
Pilecki-Institut in New York
92 Greenwich Street
Mo - Fr 10:00 - 16:00
(+1) 917 655 9918
Diese Seite verwendet Cookies. Mehr Informationen
Das Archiv des Pilecki-Instituts sammelt digitalisierte Dokumente über die Schicksale polnischer Bürger*innen, die im 20. Jahrhundert unter zwei totalitären Regimes – dem deutschen und sowjetischen – gelitten haben. Es ist uns gelungen, Digitalisate von Originaldokumenten aus den Archivbeständen vieler polnischer und ausländischer Einrichtungen (u. a. des Bundesarchivs, der United Nations Archives, der britischen National Archives, der polnischen Staatsarchive) zu akquirieren. Wir bauen auf diese Art und Weise ein Wissenszentrum und gleichzeitig ein Zentrum zur komplexen Erforschung des Zweiten Weltkrieges und der doppelten Besatzung in Polen auf. Wir richten uns an Wissenschaftler*innen, Journalist*innen, Kulturschaffende, Familien der Opfer und Zeugen von Gräueltaten sowie an alle an Geschichte interessierte Personen.
Das Internetportal archiwum.instytutpileckiego.pl präsentiert unseren Bestandskatalog in vollem Umfang. Sie können darin eine Volltextsuche durchführen. Sie finden ebenfalls vollständige Beschreibungen der Objekte. Die Inhalte der einzelnen Dokumente können Sie jedoch nur in den Lesesälen der Bibliothek des Pilecki-Instituts in Warschau und Berlin einsehen. Sollten Sie Fragen zu unseren Archivbeständen und dem Internetkatalog haben, helfen Ihnen gerne unsere Mitarbeiter*innen weiter. Wenden Sie sich auch an sie, wenn Sie Archivgut mit beschränktem Zugang einsehen möchten.
Teilweise ist die Nutzung unserer Bestände, z. B. der Dokumente aus dem Bundesarchiv oder aus der Stiftung Zentrum KARTA, nur beschränkt möglich – dies hängt mit den Verträgen zwischen unserem Institut und der jeweiligen Institution zusammen. Bevor Sie vor Ort Zugang zum Inhalt der gewünschten Dokumente erhalten, erfüllen Sie bitte die erforderlichen Formalitäten in der Bibliothek und unterzeichnen die entsprechenden Erklärungsformulare. Informationen zur Nutzungsbeschränkung sind in der Benutzungsordnung der Bibliothek zu finden. Vor dem Besuch empfehlen wir Ihnen, dass Sie sich mit dem Umfang und Aufbau unserer Archiv-, Bibliotheks- und audiovisuellen Bestände sowie mit der Besucherordnung und den Nutzungsbedingungen der Sammlung vertraut machen.
Alle Personen, die unsere Bestände nutzen möchten, laden wir in den Hauptsitz des Pilecki-Instituts, ul. Sienna 82 in Warschau ein. Die Bibliothek ist montags, dienstags und freitags von 8 bis 16 Uhr und mittwochs und donnerstags von 8 bis 19.30 Uhr geöffnet. Bitte melden sie sich vor Ihrem Besuch per E-Mail: czytelnia@instytutpileckiego.pl oder telefonisch unter der Nummer (+48) 22 182 24 75 an.
In der Berliner Zweigstelle des Pilecki-Instituts befindet sich die Bibliothek am Pariser Platz 4a. Sie ist von Dienstag bis Freitag von 10.30 bis 17.30 Uhr geöffnet. Ihr Besuch ist nach vorheriger Anmeldung möglich, per E-Mail an bibliothek@pileckiinstitut.de oder telefonisch unter der Nummer (+49) 30 275 78 955.
Bitte lesen Sie unsere Datenschutzerklärung. Mit der Nutzung der Website erklären Sie sich mit ihren Bedingungen einverstanden..