Barbara Świdzińska z d. Werc (ur. 1935, Poznań) pochodzi z rodziny inteligenckiej, po wysiedleniu przez Niemców z Poznania osiadłej w Nowym Sączu. Po wojnie pani Barbara wróciła do Poznania, gdzie była świadkiem wydarzeń w czerwcu 1956. Podjęła pracę jako nauczyciel, działacz oświatowy i kulturalny. Pisała poezję, malowała, prowadziła działalność teatralną.
[00:00:10] Autoprezentacja boh. urodzonej w 1935 r. w Kościanie koło Poznania.
[00:00:38] Przedstawienie rodziców: Jadwigi z Wertzów i Stanisława Werca. Przodkowie Wertzowie przyjechali do zaboru austriackiego ze Szwajcarii i osiedlili się w Małopolsce. Jeden z antenatów służył w armii austriackiej i ożenił się z Węgierką. Matka boh. uczyła się w Seminarium Nauczycielskim w Nowym Sączu i tu poznała przyszłego męża, Stanisława Werca, dalekiego kuzyna.
[00:06:25] Babcia wychowywała sama szóstkę dzieci – pomoc stowarzyszenia dla ubogich, którego kierownikiem był pan Serafin – kształcenie dzieci. Ryszard Wertz miał zdolności plastyczne, Hugo zdolności muzyczne. Edukacja ojca, dodatkowa matura i studia w Warszawie. Ojciec pracował w szkole w zakładzie psychiatrycznym w Kościanie. Potem rodzina przeniosła się do Poznania, gdzie ojciec pracował w Zakładzie Głuchoniemych.
[00:10:06] Siostra ojca także mieszkała w Poznaniu, jej mąż pracował na kolei – kontakty z rodziną Śluzarów. W grudniu 1939 r. obydwie rodziny wysiedlono z Poznania – pobyt w obozie przejściowym. Rodzinę przesiedlono do Częstochowy – rodziny z chorymi dziećmi przygarnęli ojcowie Paulini. Wuj Śluzar miał znajomości na kolei – zorganizowanie wyjazdu z Częstochowy. Rodzina przyjechała do Tarnowa, potem do Nowego Sącza, gdzie mieszkali dziadkowie Wercowie.
[00:15:45] Wspomnienie przedwojennych wakacji w Piwnicznej – wyprawa z menażkami. Wizyta z ojcem w koszarach w Poznaniu 3 maja 1939 r.
[00:22:48] Oczekiwanie dzieci na wybuch wojny. Wysiedlenie z Poznania – boh. trzymała dwie lalki. Obóz przejściowy przy ul. Głównej.
[00:25:55] W grudniu 1939 r. zamieszkano w Nowym Sączu – zachowanie nowosądeckich Żydów. Konieczność wyprowadzki z domu podczas tworzenia getta. Wspomnienie babci i dziadka Werców. W domu pomagała Kasia, dziewczyna ze wsi, którą rodzice oddali do pracy.
[00:31:42] Stryj działał w konspiracji, bratem jego żony był Julian Zubek – sklep jako przykrywka dla ruchu oporu. Z dziadkami przyjaźnili się państwo Batkowie, babcia dzierżawiła od nich ziemię – incydent w czasie dożynek. Batkowie i babcia nie musieli opuszczać domów na terenie zajętym przez getto.
[00:37:55] Boh. nie była wtajemniczona w działalność konspiracji. Rodzina była namawiana do podpisania volkslisty – cukierki dla dzieci. [+]
[00:42:00] Przed pierwszą komunią buty dla boh. szył szewc, który siedział w więzieniu – chleb jako zapłata. [+]
[00:45:30] Wspomnienie spowiedzi przed pierwszą komunią. Różnice w poczęstunku dla dzieci przed wojną i podczas okupacji. Okoliczności zetknięcia z sieroctwem.
[00:51:15] Ojciec był legionistą, wiceprezesem Związku Nauczycielstwa Polskiego w woj. poznańskim. Po wybuchu wojny wyruszył rowerem do Warszawy, by zgłosić się do wojska. Niemcy po wkroczeniu do Poznania szukali go, w mieszkaniu kwaterował niemiecki żołnierz. Po jakimś czasie ojciec wrócił do Poznania i zatrzymał się u Śluzarów, potem przez Węgry trafił do Armii Andersa. Po wojnie wyjechał do Anglii. Matka musiała się zapisać do partii i miała problemy z powodu męża za granicą.
[00:57:55] Matka chciała, by boh. studiowała medycynę – informacja, że nie zdała egzaminu wstępnego. Skutki oddania przez matkę legitymacji partyjnej – przyjęcie na studia, które boh. przerwała na drugim roku.
[01:01:50] Boh. po ślubie pracowała w Domu Kultury w Wadowicach. Stan zdrowia ojca po powrocie do Polski – wizyta w szpitalu.
[01:05:06] Matka uczyła w szkole nr 32 w Poznaniu. Gdy kazano zdjąć krzyże, przyniosła ten ze swojej klasy do domu. Podczas okupacji uczyła w szkole w Biczycach koło Nowego Sącza, Niemcy rewidowali osoby wracające ze wsi i matka nie mogła przynosić jedzenia – wyrzucenie butelki z mlekiem przez Niemca. [+]
[01:08:56] Zamiana mieszkania z Żydami podczas tworzenia getta. Sen matki przed wojną – spotkanie z „wyśnioną” Żydówką. Boh. widziała przejście kolumny Żydów i stratowanie staruszki. [+]
[01:15:22] Tabor cygański stał nad Łubinką – prośby dzieci o jedzenie. Boh. obiecała romskiej dziewczynce kostkę cukru. Spalenie taboru. [+]
[01:21:40] Pan Sejuda, ojciec szkolnej koleżanki Basi, załatwił matce pracę w szkole w Biczycach. Wspólne odrabianie lekcji w altanie. Po utworzeniu getta szkołę zlikwidowano. Wspomnienie nauczycielki pani Stobieckiej i koleżanki Basi Czarneckiej. Aresztowanie pani Stobieckiej przez Niemców.
[01:30:18] Koleżanka siostry pracowała w magistracie – wiadomość o przygotowaniach do wysadzenia Zamku. Chwile po wybuchu, zniszczenia i zwłoki na ulicy. Podczas nalotów ukrywano się w piwnicy – wejście Rosjan do miasta, zachowanie czerwonoarmistów.
[01:39:18] Matka wyjechała do Poznania, by szukać mieszkania – przeprowadzka. Podczas Wydarzeń Poznańskich zginął brat koleżanki. Refleksja na temat komunizmu.
mehr...
weniger
Bibliothek des Pilecki-Instituts in Warschau
ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa
Mo. - Fr. 9:00 - 15:00 Uhr
(+48) 22 182 24 75
Bibliothek des Pilecki-Instituts in Berlin
Pariser Platz 4a, 00-123 Berlin
Pon. - Pt. 10:30 - 17:30
(+49) 30 275 78 955
Diese Seite verwendet Cookies. Mehr Informationen
Das Archiv des Pilecki-Instituts sammelt digitalisierte Dokumente über die Schicksale polnischer Bürger*innen, die im 20. Jahrhundert unter zwei totalitären Regimes – dem deutschen und sowjetischen – gelitten haben. Es ist uns gelungen, Digitalisate von Originaldokumenten aus den Archivbeständen vieler polnischer und ausländischer Einrichtungen (u. a. des Bundesarchivs, der United Nations Archives, der britischen National Archives, der polnischen Staatsarchive) zu akquirieren. Wir bauen auf diese Art und Weise ein Wissenszentrum und gleichzeitig ein Zentrum zur komplexen Erforschung des Zweiten Weltkrieges und der doppelten Besatzung in Polen auf. Wir richten uns an Wissenschaftler*innen, Journalist*innen, Kulturschaffende, Familien der Opfer und Zeugen von Gräueltaten sowie an alle an Geschichte interessierte Personen.
Das Internetportal archiwum.instytutpileckiego.pl präsentiert unseren Bestandskatalog in vollem Umfang. Sie können darin eine Volltextsuche durchführen. Sie finden ebenfalls vollständige Beschreibungen der Objekte. Die Inhalte der einzelnen Dokumente können Sie jedoch nur in den Lesesälen der Bibliothek des Pilecki-Instituts in Warschau und Berlin einsehen. Sollten Sie Fragen zu unseren Archivbeständen und dem Internetkatalog haben, helfen Ihnen gerne unsere Mitarbeiter*innen weiter. Wenden Sie sich auch an sie, wenn Sie Archivgut mit beschränktem Zugang einsehen möchten.
Teilweise ist die Nutzung unserer Bestände, z. B. der Dokumente aus dem Bundesarchiv oder aus der Stiftung Zentrum KARTA, nur beschränkt möglich – dies hängt mit den Verträgen zwischen unserem Institut und der jeweiligen Institution zusammen. Bevor Sie vor Ort Zugang zum Inhalt der gewünschten Dokumente erhalten, erfüllen Sie bitte die erforderlichen Formalitäten in der Bibliothek und unterzeichnen die entsprechenden Erklärungsformulare. Informationen zur Nutzungsbeschränkung sind in der Benutzungsordnung der Bibliothek zu finden. Vor dem Besuch empfehlen wir Ihnen, dass Sie sich mit dem Umfang und Aufbau unserer Archiv-, Bibliotheks- und audiovisuellen Bestände sowie mit der Besucherordnung und den Nutzungsbedingungen der Sammlung vertraut machen.
Alle Personen, die unsere Bestände nutzen möchten, laden wir in den Hauptsitz des Pilecki-Instituts, ul. Stawki 2 in Warschau ein. Die Bibliothek ist von Montag bis Freitag von 9.00 bis 15.00 Uhr geöffnet. Bitte melden sie sich vor Ihrem Besuch per E-Mail: czytelnia@instytutpileckiego.pl oder telefonisch unter der Nummer (+48) 22 182 24 75 an.
In der Berliner Zweigstelle des Pilecki-Instituts befindet sich die Bibliothek am Pariser Platz 4a. Sie ist von Dienstag bis Freitag von 10.30 bis 17.30 Uhr geöffnet. Ihr Besuch ist nach vorheriger Anmeldung möglich, per E-Mail an bibliothek@pileckiinstitut.de oder telefonisch unter der Nummer (+49) 30 275 78 955.
Bitte lesen Sie unsere Datenschutzerklärung. Mit der Nutzung der Website erklären Sie sich mit ihren Bedingungen einverstanden..