Franciszek Józef Fliśnik (ur. 1939, Przebieczany) opowiada historię ojca, Józefa Fliśnika, który wywoził Żydów z krakowskiego getta. Aresztowany przez Niemców i wysłany do KL Auschwitz, zbiegł z transportu. Po wojnie był represjonowany przez komunistów.
[00:00:01] Autoprezentacja boh. urodzonego w 1939 r. w Przebieczanach.
[00:00:18] Prezentacja rodziców: Anny i Józefa Fliśników oraz rodzeństwa i dziadków boh.
[00:02:33] Podczas wojny niedaleko wsi spadł samolot, ojciec dał ubranie jednemu z lotników. Przed wojną matka prowadziła gospodarstwo, ojciec pracował w Krakowie. Bracia ojca brali udział w I wojnie światowej. Ślady pożydowskie w okolicy: karczma, sklepy. Sytuacja Żydów podczas niemieckiej okupacji – bicie przez Niemców Żyda, który siedział na koniu. Współcześnie we wsi pojawili się Żydzi z Izraela, którzy robili zdjęcia.
[00:06:43] Stosunki polsko-żydowskie przed wojną, opinia miejscowych o Żydach. Ucieczka Niemców pod koniec wojny. Ojciec należał do Armii Krajowej i podczas okupacji mieszkał w Krakowie. Wielu ludzi z okolic zostało wywiezionych na przymusowe roboty. Pod koniec wojny w Zabielu spadł niemiecki samolot – ojciec pomógł uratowanym lotnikom.
[00:10:52] Boh. mając 16 lat pracował w MPK, za wypowiedź na temat Katynia został zwolniony z pracy.
[00:12:04] Ojciec pracował w młynie w Krakowie Zabłociu – stosunki w pracy w okresie powojennym, oczekiwanie na III wojnę światową. Ojciec odszedł z pracy na rentę, jego stosunek do władzy ludowej.
[00:14:16] Podczas okupacji wywieziono Żydów z Przebieczan. Ojciec zabierał śmieci z getta, wjeżdżał wozem na jego teren i czasem wywoził ludzi pod śmieciami. Powód aresztowania ojca – zawiadomienie rodziny przez ciotkę. Ojciec uciekł podczas transportu do Oświęcimia. [+]
[00:17:23] Ojciec miał podwójne dno w wozie, którym wywoził śmieci z getta. Po ucieczce z transportu już nie pracował w getcie. [+]
[00:19:37] Ociec przywiózł trzech Żydów z krakowskiego getta do domu dziadka w Szczygłowie. Dziadek po jakimś czasie odwiózł ich do Wierzchowskich w Brzeziu. Wywożeni z getta Żydzi trafiali do znajomych ojca. W czasie okupacji nie rozmawiano przy dzieciach o działalności ojca. Ojciec woził chleb do getta.
[00:23:09] Powody, dla których ojciec pomagał Żydom. Edek Piech wszedł do getta przebrany w niemiecki mundur – śmierć podczas ucieczki.
[00:26:31] Ojcu udało się uciec podczas obławy UB na partyzantów podziemia antykomunistycznego zorganizowanej w Krakowie. Kolegą ojca był partyzant ps. „Zawoja”.
[00:27:42] Stefania Fliśnik była zakonnicą, podczas okupacji siostry zakonne zostały zatrudnione do prac porządkowych na Wawelu, gdzie urzędował gubernator Frank. Próba interwencji u gubernatora po aresztowaniu ojca boh.
[00:29:07] Ojciec wychowywał się w Krakowie, pracował w piekarni na Zabłociu, potem rozwoził towary do sklepów. Ojciec znał kardynała Wojtyłę, który odwiedził go w domu podczas choroby.
[00:31:55] Stosunek ojca do Niemców i komunistów. Powody, dla których boh. nie zdał w piątej klasie i został wyrzucony ze szkoły w Wieliczce. Boh. przed dwa lata uczył się w szkole zawodowej i pracował w MPK – wyrzucono go z pracy, gdy zabrał głos podczas zebrania.
[00:34:18] Ucieczka kilkunastu więźniów, w tym ojca, z transportu do Oświęcimia. Okoliczności śmierci najmłodszej siostry pod koniec wojny.
[00:36:22] Rewizje przeprowadzane w domu przez Niemców, którzy bili brata Stanisława, by powiedział, gdzie jest ojciec.
[00:38:02] Boh. i matka zostali ranni podczas strzelaniny. Leczyła ich sanitariuszka Śmigielska.
[00:40:00] Matka robiła przed wojną zakupy na kredyt w żydowskich sklepach. Po wojnie milicjanci Śliwa i Łanoszka prześladowali boh. Dom rodziny został podpalony w 1959 r., chorego i leżącego w łóżku ojca uratowali sąsiedzi. Ojciec znał Cyrankiewicza, Pawła Findera, Lucjana Motykę i Gomułkę. Po aresztowaniu przez Niemców ojciec został pobity – zły stan zdrowia. Po wojnie koledzy ojca poszli na współpracą z komunistami.
[00:46:43] Dom został podpalony w listopadzie 1959 r. Brat Zygmunt nie mógł się uczyć w Wieliczce i wyjechał do szkoły w Katowicach, potem wstąpił do wojsk desantowych – trudności z odejściem do cywila w 1980 r. Brat zginął w wypadku w latach 80. – inna wersja śmierci brata – zaginięcie dokumentów dotyczących wypadku, dociekania boh.
[00:59:24] Daty urodzin rodzeństwa. Boh. pracował w Zakładach Elektronicznych w Krakowie i działał w opozycji i brał udział w strajku, który został spacyfikowany. Stan zdrowie boh.
more...
less
Pilecki Institute Library in Warsaw
ul. Sienna 82
Mon - Fri 8:00 - 16:00
(+48) 22 182 24 75
Reading Room of the Augustów Branch of the Pilecki Institute
ul. 3 Maja 16
Tue, Thu 09:00 - 16:00
(+48) 502 461 075
Berlin Branch of the Pilecki Institute
Pariser Platz 4a
Tue - Fri 10:30 - 17:30
(+49) 30 275 78 955
New York Branch of the Pilecki Institute
92 Greenwich Street
Mon - Fri 10:00 - 16:00
(+1) 917 655 9918
This page uses 'cookies'. More information
In the Pilecki Institute Archives we gather and make available digital versions of various documents. All of them describe the fates of Polish citizens who experienced two totalitarianisms – the German and the Soviet – in the 20th century. We acquire digital copies of documents held by numerous domestic and foreign institutions: the Bundesarchiv, the United Nations Archives, the British National Archives and the Polish State Archives. In this way we are building a knowledge base and a hub for comprehensive research on the Second World War and the dual occupation of Poland – for scholars, journalists, people of culture, families of the victims and witnesses to the crimes, as well as all history enthusiasts.
Our website archiwum.instytutpileckiego.pl presents a complete collections catalog. They can be easily navigated thanks to the full-text search engine and descriptions attached to all items. Access to the content is possible only at the reading rooms of the Pilecki Institute’s Library in Warsaw and Berlin, where our employees help with general inquiries regarding the collections, help users navigate our online catalogs, and enable access to materials subject to availability restrictions.
Some documents, such as those from the Bundesarchiv or the KARTA Center, are subject to restrictions resulting from agreements between the Institute and the transferring institutions. After arriving at the Library, visitors must sign relevant declarations granting access to documents exclusively on site. Information on access restrictions is included in the Library’s regulations. Before the visit, we encourage you to familiarize yourself with the scope and structure of our archival, library and audio-visual resources, as well as with the visiting rules and regulations concerning the use of the collections.
Everyone interested in using our collections is invited to the Pilecki Institute Library in Warsaw and the Reading Rooms of the Augustów, Berlin and New York Branches. Their contact details can be found here. Remote access to some materials from the Pilecki Institute Archives is also possible. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.
Please read the privacy policy. Using the website is a declaration of an acceptance of its terms.