Piotr Podgórski (ur. 1924, Makarów) wychował się przed wojną na Kresach Południowo-Wschodnich II RP. Podczas rzezi wołyńskiej odparł w ramach samoobrony atak Ukraińców na swoje gospodarstwo. W 1944 roku został wcielony do 6. Dywizji Piechoty 1. Armii Wojska Polskiego. Brał udział w walkach o Warszawę, Wał Pomorski, Kołobrzeg, Odrę i Berlin, zakończenie wojny zastało go w Sandau nad Łabą. Po wojnie trafił do Wojsk Ochrony Pogranicza i brał udział w walkach z oddziałami Narodowych Sił Zbrojnych na Podbeskidziu, którymi dowodził dezerter z WOP – por. Stanisław Kopik ps. „Zemsta”.
[00:00:10] Autoprezentacja boh. urodzonego w Makarowie w 1924 r.
[00:00:59] Po przyjeździe w 1948 r. na Ziemie Odzyskane boh. zamieszkał w domu zdewastowanym przez czerwonoarmistów – zwolnienie z wojska w lipcu 1947 r.
[00:02:00] Prezentacja rodziców: Anny i Kazimierza. Rodzice mieli niewielkie gospodarstwo. Smak bułek przed wojną.
[00:04:43] We wsi mieszkało tylko siedem polskich rodzin. Zmiana nastawienia Ukraińców do Polaków po śmierci Piłsudskiego. Nauczycielka była Ukrainką, która wyszła za Polaka. Boh. nie skończył szkoły, bo mu tam dokuczano – nauka w domu.
[00:07:01] Podczas niemieckiej okupacji wujek załatwił boh. pracę w majątku, by nie zabrano go na roboty. Boh. nie pomagał w domu i gospodarstwo podupadło.
[00:08:26] Boh. poszedł do wojska w 1944 r. Po spaleniu domu mama wybudowała nowy dom. Boh. był przez trzy dni w niewoli i rodzina dostała zawiadomienie o jego śmierci. W 1989 r. pojechał zobaczyć ojcowiznę – wrażenia z pobytu na Ukrainie, stan dróg. Mąż nauczycielki Anna Dobrowolskiej był Polakiem i mieszkał w innej wsi.
[00:11:27] Rodzina wyjechała do Makarowa i mama tam zbudowała dom. Ukraińcy zabijali wykształconych Polaków. Zatrzymanie przez własowca wozu z kradzionym jedzeniem, które miało trafić do Ukraińców.
[00:15:46] Boh. miał stary karabin i strzelił w kierunku banderowca, który patrolował okolicę. Gdy poszedł do wojska, banderowcy spalili dom.
[00:17:32] Marsz z wojskiem do Przemyśla i dalej do Rzeszowa. Boh. służył w 2 batalionie 14 Pułku Piechoty – pobyt w Żurawicy Dolnej. Po przyjeździe do Radości żołnierze kopali okopy. Walki na Wisłą, sforsowanie rzeki w połowie sierpnia. Boh. walczył na Mokotowie, potem przez Bydgoszcz dotarł na Wał Pomorski i brał udział w walkach o Jastrowie, Rederitz (Nadarzyce) – tu pochowano kolegów z kompanii, i Virchow (Wierzchowo). Przejście lasami do Goleniowa i Stepnicy, gdzie boh. wziął do niewoli niemieckiego żołnierza. Dalsza droga lasami do Kołobrzegu.
[00:24:58] Boh. szedł w szpicy z kapralem Zacierką – wejście do wsi, którą rzekomo opuścili Niemcy, postrzelenie chorążego. Traktowanie jeńca przez żołnierzy. Podejście pod Kołobrzeg z południowego zachodu, zajmowanie domów, kopanie okopów. Walki na przedmieściach. Por. Majewski dowodził 4 kompanią w Radości. Porucznik Łopuski, który zginął podczas walk o Kołobrzeg, został pochowany koło Czerwonych Koszar.
[00:35:29] Kazimierz Szulc, który był kierowcą, brał udział w ekshumacji ciał żołnierzy poległych podczas walk o Rederitz. Walki w okolicy Czerwonych Koszar w Kołobrzegu, posądzenie boh. o próbę ucieczki przez dowódcę pułku Sylwestra [chodzi o płk. Seliwestrowa]. Po postrzeleniu pułkownika zastąpił go mjr Domaredzki. Dowódcą batalionu był Jan Nowotarski.
[00:41:11] Wielkanoc po zdobyciu Kołobrzegu – żołnierz z Mościsk znał się na wędliniarstwie i zrobił kiełbasę dla żołnierzy. Boh. nie pił alkoholu z kolegami, tylko poszedł na mszę polową. Przejście lasami do Goleniowa. Forsowanie Odry w okolicach Siekierek, przejście przez rzekę przez zwalony z mostem pociąg, śmierć por. Jarosza. Oddział boh. miał za zadanie przeczesywać lasy. Nadejście oddziałów Armii Czerwonej, zboże na polach wysiane przez niemieckich rolników. [+]
[00:49:46] Boh. wziął do niewoli trzech niemieckich żołnierzy. Dojście żołnierzy do Sandau nad Łabą, tu boh. został lekko ranny. Wspomnienie śmierci por. Łopuskiego. Pobyt w szpitalu polowym, boh. widział por. Bartoszewskiego rannego w nogi. Rano boh. wsiadł na rower, wrócił do jednostki i sam sobie powyjmował odłamki. [+]
[00:56:05] Obecny stan zdrowia boh.
[00:57:30] Przyjazd do Rothenburga nad Nysą, skąd w lipcu wyjechano do Polski. Boh. znalazł się przy granicy polsko-czeskiej w Lesznej Górnej koło Ustronia. W październiku 1945 r. zwolniono do cywila starsze roczniki, a młodsi żołnierze wyjechali do Żywca, potem do Wadowic – działalność bandy „Ognia”.
[01:01:22] Pobyt w Korbielowie i Rajczy – pomoc przy wyborach 3 x TAK. W okolicy działał oddział Stanisława Kopika. Porucznik i szeregowcy wieźli prowiant do strażnicy WOP we wsi Rycerka Górna – spotkanie z oddziałem Kopika, który zajął strażnicę w Rycerce. Kilku żołnierzy, m.in. Inglot, przystąpiło do partyzantów. Mieczysław Inglot zginął w potyczce z wopistami, podobno z rąk kolegi Sydorowicza. [+]
[01:06:32] Boh. przebywał w strażnicy WOP w Korbielowie, w okolicy działały oddziały NSZ – śmierć por. Szymańskiego i kaprala Pieska w walce z partyzantami. Opinia boh. na temat żołnierzy wyklętych.
[01:08:54] Stan zdrowie boh.
[01:09:27] Pogadanki politruka por. Pilca – reakcja żołnierzy na wystąpienie boh.
[01:11:41] Zniszczona Warszawa, rzeczy pozostawione przez uciekających Niemców. Uzbrojenie boh., braki amunicji. Jedzenie w wojsku – zupa z muchami. Umundurowanie, dowódcy kompanii: por. Łopuski, por. Moroz.
[01:15:15] Dowódcą strażnicy WOP w Korbielowie był Wacław Górski.
[01:16:28] Boże Narodzenie w strażnicy WOP – żołnierze mogli pójść do kościoła.
[01:17:56] Pogrzeb szesnastu żołnierzy, którzy zginęli pod Rederitz (Nadarzyce). Każda kompania chowała swoich zabitych.
[01:18:28] Kontrole na przejściu granicznym w górach – zatrzymanie ciężarówki z czeskimi papierosami. Boh. nie spotykał pilotów zestrzelonych samolotów.
[01:22:43] Boh. wyszedł z wojska w lutym 1947 r. i pojechał do Bartnicy, w której mieszkał kolega Jan Woźniczka. Droga na piechotę z Rudy Śląskiej, gospodarstwo Woźniczki. Kontakty z Pawłem Gąsiorem. Na Pomorze przyjechał szwagier i boh. przeprowadził się w 1947 r. Jan Woźniczka wspominał Niemców, którzy mieszkali w domu, do którego się wprowadził.
[01:26:20] W domu, w którym obecnie mieszka boh. był sklep. Od lat 70. przyjeżdżała z wizytą Niemka, która się tam urodziła.
[01:29:30] W Rothenburgu żołnierze polscy zajęli szpital – patrolowanie terenów do Lubania. W mieście stacjonowali Rosjanie – kierowanie ruchem osób idących z Niemiec. Boh. patrolował z kolegą Edwardem Bukłatem, niedaleko mieszkała polska rodzina i dwie nastolatki Niemki, którym boh. przynosił jedzenie. Ludzie ze wsi żywili się głównie rabarbarem. [+]
[01:33:06] Przed wojną Żydzi zajmowali się handlem, majątki bogatszych Żydów – losy podczas wojny. W 1935 r. zmieniło się nastawienie Ukraińców do Polaków. Przejście wojska w 1939 r. – spotkanie z czterema żołnierzami w cywilnych ubraniach. W 1941 r. brat został wcielony do Armii Czerwonej.
[01:40:50] Boh. szedł do miasta i dostał od sąsiadów pieniądze na kupno tytoniu – kary za prywatny handel. W święta Bożego Narodzenia do rodziny przyszedł radziecki żołnierz, który dostał od swojej matki suszoną pszenicę. [+]
[01:45:04] Zdanie na temat gospodarki Rosji i Niemiec. Uprawa ziemi na Kresach przed wojną – zmiany podczas niemieckiej okupacji, maszyny i szpinak.
more...
less
Pilecki Institute Library in Warsaw
ul. Sienna 82
Mon - Fri 8:00 - 16:00
(+48) 22 182 24 75
Reading Room of the Augustów Branch of the Pilecki Institute
ul. 3 Maja 16
Tue, Thu 09:00 - 16:00
(+48) 502 461 075
Berlin Branch of the Pilecki Institute
Pariser Platz 4a
Tue - Fri 10:30 - 17:30
(+49) 30 275 78 955
New York Branch of the Pilecki Institute
92 Greenwich Street
Mon - Fri 10:00 - 16:00
(+1) 917 655 9918
This page uses 'cookies'. More information
In the Pilecki Institute Archives we gather and make available digital versions of various documents. All of them describe the fates of Polish citizens who experienced two totalitarianisms – the German and the Soviet – in the 20th century. We acquire digital copies of documents held by numerous domestic and foreign institutions: the Bundesarchiv, the United Nations Archives, the British National Archives and the Polish State Archives. In this way we are building a knowledge base and a hub for comprehensive research on the Second World War and the dual occupation of Poland – for scholars, journalists, people of culture, families of the victims and witnesses to the crimes, as well as all history enthusiasts.
Our website archiwum.instytutpileckiego.pl presents a complete collections catalog. They can be easily navigated thanks to the full-text search engine and descriptions attached to all items. Access to the content is possible only at the reading rooms of the Pilecki Institute’s Library in Warsaw and Berlin, where our employees help with general inquiries regarding the collections, help users navigate our online catalogs, and enable access to materials subject to availability restrictions.
Some documents, such as those from the Bundesarchiv or the KARTA Center, are subject to restrictions resulting from agreements between the Institute and the transferring institutions. After arriving at the Library, visitors must sign relevant declarations granting access to documents exclusively on site. Information on access restrictions is included in the Library’s regulations. Before the visit, we encourage you to familiarize yourself with the scope and structure of our archival, library and audio-visual resources, as well as with the visiting rules and regulations concerning the use of the collections.
Everyone interested in using our collections is invited to the Pilecki Institute Library in Warsaw and the Reading Rooms of the Augustów, Berlin and New York Branches. Their contact details can be found here. Remote access to some materials from the Pilecki Institute Archives is also possible. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.
Please read the privacy policy. Using the website is a declaration of an acceptance of its terms.