Józef Kwidziński (ur. 1925, Kamienica Królewska) – żołnierz 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. W 1943 roku jego ojciec podpisał volkslistę, w wyniku czego Józef Kwidziński został powołany przymusowo do Wehrmachtu. Służył na froncie zachodnim. Latem 1944 roku zdezerterował z Wehrmachtu, po czym wstąpił w szeregi 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. Po krótkim przeszkoleniu wziął udział w wyzwoleniu Bredy. Następnie został odkomenderowany do Szkocji, gdzie ukończył różne kursy wojskowe. W 1947 roku powrócił do Polski.
[00:00:06] Autoprezentacja boh. urodzonego w 1925 r. w Kamienicy Królewskiej.
[00:00:15] Boh. ukończył siedmioklasową szkołę powszechną w Kamienicy Królewskiej. Podczas okupacji niemieckiej ojciec jechał z boh. do Sierakowic, by podpisać volkslistę, ale w tym czasie Niemcy napadły na Związek Radziecki – spotkanie z mężczyzną czytającym Biblię, który powiedział, że Niemcy przegrają wojnę.
[00:01:37] Po ukończeniu 18 lat boh. został zmobilizowany do Wermachtu – wyjazd do Konstancji nad szwajcarską granicę, potem do Belgii i Holandii, gdzie boh. zdezerterował i przeszedł do Dywizji Pancernej gen. Maczka, która była już w okolicach Bredy.
[00:06:13] Przejazd przez Bredę – powitanie przez mieszkańców miasta. Wyjazd do Szkocji, gdzie odbywało się przeszkolenie żołnierzy, którzy mieli być wzmocnieniem dywizji. Po zakończeniu wojny boh. został zdemobilizowany i wrócił do Polski w maju 1946 r. Gen. Anders nie zgodził się na wykorzystanie polskich żołnierzy w wojnie z Japonią.
[00:09:40] Powitanie w Polsce, boh. pracował na kolei i na gospodarstwie. Powody zapisania się do PZPR – traktowanie byłych żołnierzy PSZ przez władze, zajście z ubekami. Rozmowy Piłsudskiego z Hitlerem.
[koniec samodzielnej narracji, początek wywiadu - świadek odpowiada na pytania]
[00:12:27] Rodzice Anna i Jan prowadzili przed wojną gospodarstwo rolne. Stosunki polityczne polsko-rosyjskie w czasie wojny.
[00:13:31] Sytuacja na Kaszubach po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Przyczyny gospodarcze nastrojów proniemieckich na Kaszubach. Opinia o nastawieniu Armii Czerwonej wobec powstania warszawskiego.
[00:16:38] Agitacja księży, by stawić opór komunie, która pozamyka kościoły. Przygotowania w Szkocji do wyjazdu na front zostały przerwane, bo wojna się skończyła. Dywagacje na tematy Biblii i współczesnego traktowania kombatantów. Rozważania na temat II wojny na Kaszubach.
[00:19:51] Boh. przyszedł z warty do bunkra i usłyszał piosenkę po polsku – rozmowa z niemieckim żołnierzem (tu dłuższa wypowiedź po niemiecku). Dywagacje na temat polityki.
[00:21:12] Traktowanie Kaszubów w Wehrmachcie.
[00:22:25] Bieda lat powojennych – ojciec miał dużo nieurodzajnej ziemi, czerwonoarmiści zabrali z gospodarstwa krowy i konia. Powojenne dostawy obowiązkowe. Boh. prowadził gospodarstwo hodowlane – stopniowa poprawa warunków materialnych. Opinia na temat powrotu do Polski. Stosunek Kaszubów do komuny i religii. Dywagacje na tematy religijne.
[00:24:15] Boh. był po wojnie przez rok w Szkocji, tam spotykał gen. Maczka – niewielki żołd dla żołnierzy. Boh. spotykał się ze Szkotką, ale podjął decyzję o powrocie do Polski. Stosunek Szkotów do Polaków – wypłynięcie z Dundee, pożegnanie przez Szkotów. Po powrocie do kraju boh. poszedł na zabawę w angielskim mundurze i spotkał radzieckich żołnierzy.
[00:29:14] Czterej koledzy z drużyny boh. zostali zabici. Powojenna bieda – duże dostawy obowiązkowe z nieurodzajnej ziemi, przeszukiwanie gospodarstw przez „trójki”.
[00:30:01] W drużynie boh. byli Kaszubi, jeden został ranny. Boh. był pod alianckim ostrzałem, uzbrojenie w Wehrmachcie. Sposoby atakowania czołgów. Refleksje na temat postępu techniki.
[00:33:00] Boh. pamięta kolegów z Wehrmachtu. Po powrocie do Polski boh. miał nieprzyjemne spotkanie z ubekami i zapisał się do PZPR, teraz popiera PiS. Stosunek do boh. jako żołnierza gen. Maczka.
[00:36:43] Większość Niemców z okolicy wyjechała za Odrę. Czerwonoarmiści okradali Kaszubów. Bieda lat powojennych, zarobki na kolei. Boh. był radnym – podwyżki dla wdów po kombatantach. Niegospodarność jednego z wójtów.
[00:41:21] Uzbrojenie żołnierzy gen. Maczka, różnice pomiędzy uzbrojeniem niemieckim i angielskim. Wycofanie się Niemców z Bredy. Boh. pojechał do Szkocji na szkolenie – odbyte kursy. Ćwiczenia w zestrzeliwaniu samolotów. Przebieg kursu samochodowego – jazdy z instruktorem, egzamin. Rodzaje pocisków na wyposażeniu wojska – specyfika obsługi działa. [+]
[00:46:16] Opinia na temat Wałęsy, Solidarności i PZPR. Zyski spółdzielni produkcyjnej, w której pracował boh.
more...
less
Pilecki Institute Library in Warsaw
ul. Sienna 82
Mon - Fri 8:00 - 16:00
(+48) 22 182 24 75
Reading Room of the Augustów Branch of the Pilecki Institute
ul. 3 Maja 16
Tue, Thu 09:00 - 16:00
(+48) 502 461 075
Berlin Branch of the Pilecki Institute
Pariser Platz 4a
Tue - Fri 10:30 - 17:30
(+49) 30 275 78 955
New York Branch of the Pilecki Institute
92 Greenwich Street
Mon - Fri 10:00 - 16:00
(+1) 917 655 9918
This page uses 'cookies'. More information
In the Pilecki Institute Archives we gather and make available digital versions of various documents. All of them describe the fates of Polish citizens who experienced two totalitarianisms – the German and the Soviet – in the 20th century. We acquire digital copies of documents held by numerous domestic and foreign institutions: the Bundesarchiv, the United Nations Archives, the British National Archives and the Polish State Archives. In this way we are building a knowledge base and a hub for comprehensive research on the Second World War and the dual occupation of Poland – for scholars, journalists, people of culture, families of the victims and witnesses to the crimes, as well as all history enthusiasts.
Our website archiwum.instytutpileckiego.pl presents a complete collections catalog. They can be easily navigated thanks to the full-text search engine and descriptions attached to all items. Access to the content is possible only at the reading rooms of the Pilecki Institute’s Library in Warsaw and Berlin, where our employees help with general inquiries regarding the collections, help users navigate our online catalogs, and enable access to materials subject to availability restrictions.
Some documents, such as those from the Bundesarchiv or the KARTA Center, are subject to restrictions resulting from agreements between the Institute and the transferring institutions. After arriving at the Library, visitors must sign relevant declarations granting access to documents exclusively on site. Information on access restrictions is included in the Library’s regulations. Before the visit, we encourage you to familiarize yourself with the scope and structure of our archival, library and audio-visual resources, as well as with the visiting rules and regulations concerning the use of the collections.
Everyone interested in using our collections is invited to the Pilecki Institute Library in Warsaw and the Reading Rooms of the Augustów, Berlin and New York Branches. Their contact details can be found here. Remote access to some materials from the Pilecki Institute Archives is also possible. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.
Please read the privacy policy. Using the website is a declaration of an acceptance of its terms.