Soroko Ryszard

Świadkowie Epoki

IP/DF/SE/2077

15 września 2024, Koszalin

2:03

Ryszard Soroko (ur. 1942, Suzuń) urodził się na Syberii, gdzie jego rodzina została deportowana 10 lutego 1940. Na zesłaniu zmarły z głodu jego dwie starsze siostry. Rodzina wróciła w 1946 do Polski i osiedliła się w Wartkowie w powiecie kołobrzeskim. Starszy brat, Czesław Soroko (1922-2022) zaangażował się w działalność organizacji antykomunistycznej Bojowy Oddział Armii – skazany na 14 lat, więziony do 1953 roku we Wronkach. Ryszard Soroko ukończył studia na Wydziale Geodezji w Szczecinie. Pracował jako szef wydziału geodezji w Urzędzie Wojewódzkim w Koszalinie. Od 1980 roku działał w Klubie Inteligencji Katolickiej w Koszalinie. Był wieloletnim prezesem Stowarzyszenia Geodetów Polskich w Koszalinie. Działa w Związku Sybiraków oraz pełni funkcję szafarza w Kościele pw. Ducha Świętego w Koszalinie.

[00:00:10] Ur. 20 października 1942 r. na Syberii, gdzie trafiła rodzina: mama, ojciec, bracia Czesław i Mirosław i siostry Alina i Zofia. 17 września 1939 r. ojciec bronił Wilna, obsługiwał ckm. Aresztowany, wysłany na wschód w pociągu towarowym. Udało mu się otworzyć klapę wagonu i uciec, dotarł do rodziny na pożyczonym koniu. Ojciec pochodził z Mińszczyzny, do Wilna trafił jako osadnik wojskowy.
[00:03:20] 10 lutego 1940 r. rodzinę przewieziono na stację, a następnie pociągiem na Syberię. Narzędzia ciesielskie ojciec zabrał ze sobą. Wysiadka w Nowosybirsku, osada baraków w pobliżu rzeki Ob, rejon Suzun.
[00:06:00] Śmierć obu sióstr, pochowane w tajdze. Przeprowadzka z tajgi do miejscowości Meret’ nad Obem. Po pożarze domu przeprowadzka do ziemianki na skarpie nad rzeką. Boh. urodzony w szpitalu w Suzunie, nieprawidłowa data urodzenia w dokumentach. Po latach otrzymanie prawidłowej metryki. Nauka w technikum rolniczym, prawo jazdy na traktor, samochód i motor. [+]
[00:11:40] W 1946 r. przejazd rodziny do Polski. W początkach 1943 r. ojciec powołany do Wojska Polskiego, gdzie zachorował na tyfus. Opis akcji podczas powstania warszawskiego, ojciec ranny po lewej stronie Wisły. Nocny desant żołnierzy Berlinga: łodzie na Wiśle oświetlane z radzieckich samolotów i ostrzelane przez niemieckie cekaemy. Ranny ojciec trafił do szpitala w Modlinie, przydział do oddziałów gospodarczych w miejscowości Wartkowo, gm. Gościno. Niemcy w gospodarstwie folwarku Wartkowo.
[00:17:13] Po demobilizacji zamieszkanie ojca w Wartkowie w 1945 r., w poniemieckim gospodarstwie. Przyjazd rodziny z Syberii, droga brata Czesława z Koszalina w poszukiwaniu ojca, kolej wąskotorowa z Kołobrzegu. Dowcipny sąsiad wspólnik Adolf Stoma. Smak zmarzniętego mleka zapamiętany z pociągu do Polski. [+]
[00:23:00] Wspomnienia braci z Syberii. Polowania w tajdze, łowienie ryb, praca przy żywicowaniu za żywność. Oskarżenie brata Czesława o słabą wydajność pracy, wydobyty z aresztu przez ojca. [+]
[00:27:40] Próby przymuszania Polaków przez enkawudzistów do zmiany obywatelstwa.
[00:28:50] Rodzice Zenon Soroko, Jadwiga dd Snarska. Przepowiedzenie wojskowej przyszłości ojca w kołysce.
[00:31:26] Ojciec urodził się w miejscowości Mierzonka za Berezyną, w 1918 r. przedostał się do oddziałów szturmowych legionów polskich, gdzie służył jako sanitariusz. Opis zmasakrowanych ciał polskich żołnierzy.
[00:34:45] W 1920 r. ojciec walczył z bolszewikami. Opis wydarzeń historycznych, udział ojca w buncie Żeligowskiego, wspomnienia z „ustawionego” referendum w Wilnie.
[00:38:30] Szlacheckie pochodzenie ojca uniemożliwiało mu podjęcie funkcji adiutanta dowódcy. Wszyscy trzej bracia przeżyli kampanię polsko-bolszewicką, otrzymali ziemie na Wileńszczyźnie jako osadnicy wojskowi. Ojciec wykarczował teren, zbudował dom. Rodzinny wypad boh. – brak śladów po domu rodziców w okolicy Parafianowa.
[00:42:04] Po przyjeździe do Wartkowa w gospodarstwie zamieszkiwał Mazur „Opa” – dziadek – pomagał zdobyć mleko kozie dla boh. Ojciec prowadził gospodarstwo, zdjęcie: mama prowadzi konia, ojciec orze pługiem. Część rodziny osiedliła się w Wartkowie: bracia, siostry stryjeczne Alina i Norberta.
[00:45:50] Brat Czesław po wojnie działał w podziemiu BOA (Bojowy Oddział Armii). Wspomnienie rewizji przeprowadzonej przez funkcjonariuszy UB w skórzanych płaszczach, zrywanie podłogi na strychu w poszukiwaniu broni. Rewolwer ukryty w gołębniku.
[00:49:00] Ukrywanie się brata. Sprawdzanie wiarygodności – wskazanie osoby, którą należało zlikwidować. Aresztowanie Czesława, wyrok w więzieniu we Wronkach, represje: rok w pojedynczej celi z otwartym oknem. Zaawansowana gruźlica, dziury w płucach – zabrany przez ojca do domu jesienią 1953 r. Stopniowy powrót do zdrowia, pomoc medyczna kuzyna andersowca z Londynu. Leczenie antybiotykami, sadłem borsuczym, smalcem z psa.
[00:56:15] Dryg brata Czesława do mechaniki, pomysł dołączenia silniczka do roweru. Pomysły zarobkowe: hodowla nutrii, lisów, budowa chłodni. Czesław został brygadzistą traktorzystów w lokalnym POM (Państwowy Ośrodek Maszynowy), zbudował ze złomu ciągnik Ursus C 45 i przyczepę. Dalsze udoskonalenia środków transportu wymyślone przez brata w rolnictwie i leśnictwie.
[01:03:00] Niebezpieczna praca z bratem Mirosławem przy zrywce drewna za Dargocicami. Brat Czesław zmarł po ukończeniu 100 lat.
[01:04:30] Wśród mieszkańców Wartkowa kilka rodzin z terenu Ukrainy, Wołynia (chrzestny Kazimierz Masalski), z Mazowsza, Kielecczyzny. Niebezpieczny incydent: ojciec uratował przed gwałtem Niemkę, atakowaną przez radzieckiego żołdaka z PGR w Ramlewie. [+]
[01:07:35] Zdobywanie metryki urodzenia. Referendum 3 x TAK, głosowanie w gromadzie Robuń. Wcześniejsze rozpoczęcie edukacji w 1949 r. w siedmiolatce. Znajomość języka rosyjskiego.
[01:11:07] Pomimo zdanego egzaminu wstępnego do liceum w Kołobrzegu rozpoczęcie nauki w LO w Morągu, zamieszkanie u siostry mamy Anieli Snarskiej. Korepetycje z jęz. polskiego. Ściąganie na dyktandzie z francuskiego. [+]
[01:14:28] Przeniesienie po roku do technikum rolniczego w Dobrocinie. Zaprzyjaźniona rodzina Władysława Komara, kolega Michał Komar. Zdobycie prawa jazdy na traktor. Zdobywanie samodzielności w internacie. Studia geodezyjne w Olsztynie (wuj geodeta zginął w Katyniu).
[01:18:40] Mit Stalina „dobrego człowieka”. Niechęć ojca do Lenina.
[01:20:37] Kontakt listowy z bratem we Wronkach.
[01:21:36] Piękny kościół w Wartkowie przekazany protestantom został zniszczony przez katolickich mieszkańców. Parafia w Gościnie. Nabożeństwa w przy drewnianym krzyżu na rozstaju dróg. Peregrynacja obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej – wizyta u sąsiadów, proboszcz Tadeusz Kłosowski. Lekcje religii w Gościnie. Pomoc przy pestkowaniu wiśni z sadu proboszcza. „Opa” pochowany na wartkowickim cmentarzu.
[01:26:43] Chrzest boh. w Karlinie w wieku 3,5 roku. [+]
[01:29:11] Podjęcie pracy w Białogardzie, koledzy Jan Pitucha, Zenon Pozorski, kierownik Andrzej Rubaniuk. Wykonywanie obmiaru gruntów w nowych granicach, tzw. „bankówek”, przygotowywanych do sprzedaży.
[01:33:12] Fascynacja szachami w czasie studiów na Wyższej Szkole Rolniczej w Kortowie (Olsztyn). Pochwalny wpis w książce życzeń i zażaleń eleganckiej restauracji. Incydent w restauracji: pobicie milicjanta przez boh., spałowanie na komisariacie, znajomy Andrzej Hopfer.
[01:39:20] Praktyka studencka w Białogardzie. Rozprawa w sądzie w Olsztynie, wyrok 2 lata w zawieszeniu.
[01:41:50] Powszechne donosicielstwo w społeczeństwie: kapusie prowokatorzy w restauracji, hydraulik donosiciel, „niebezpieczna” rozmowa z prokuratorem.
[01:45:18] Po zakończeniu studiów w 1965 r. obóz wojskowy w Morągu, stopień kaprala podchorążego. Praca w Białogardzie na stanowisku urzędnika w wydziale gospodarki nieruchomościami. Jan Florianowicz – inspektor geodezyjny – oferta pracy w Koszalinie na stanowisku inspektora. Dalsza kariera w biurze.
[01:49:35] W 1984 r. egzamin na uzyskanie uprawnień geodezyjnych. Proces wydzielenia się wydziału geodezji z wydziału rolnictwa, dyrektor Wiesław Bugajak. Rozpoczęcie pracy we własnej firmie geodezyjnej, współpracownicy Zbigniew Kalita i Ludwik Padewski.
[01:53:17] Odejście z firmy, własna działalność. Wybór na funkcję radnego w 1990 r., objęcie stanowiska dyrektora Wydziału Geodezji Urzędu Wojewódzkiego w Koszalinie. Geodeta Henryk Sobolewski. Duże zmiany w kraju, nowa ustawa o gospodarce gruntami, uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, komunalizacja, grunty parafialne.
[01:58:28] Likwidacja województwa koszalińskiego, utrata sprzętów na rzecz Szczecina. Sprzymierzeniec Wiesław Osik. Po odejściu na emeryturę praca jako biegłego sądowego z zakresu geodezji.
[02:02:22] Organizacja ogólnokrajowych konferencji biegłych sądowych w dziedzinie geodezji w Dąbkach.
more...
less

Suchanowski Łukasz

Latusek Adam

Instytut Pileckiego

Film