Dziubek Krystyna

Świadkowie Epoki

IP/DF/SE/1295

26 września 2020, Budków

0:16

Krystyna Dziubek z d. Szymańska (ur. 1963, Kędzierzyn-Koźle), wdowa po wnuku siostry Karoliny Juszczykowskiej, która 9 stycznia 1945 r. została przez Niemców zamordowana za pomoc udzieloną dwóm Żydom w Tomaszowie Mazowieckim. Felicja Juszczykowska mieszkała w Budkowie ze swoją rodziną, jej siostra Karolina Juszczykowska samotnie wychowywała córkę Bronisławę i przez jakiś czas mieszkała w ich domu, pomagając w gospodarstwie. Wkrótce przeprowadziła się do Tomaszowa Mazowieckiego i zaczęła pracę w kuchni jednego z zakładów stolarskich. W czerwcu 1944 r. zwróciło się do niej o pomoc dwóch młodych Żydów, a ona udzieliła im schronienia w zamian za gratyfikację finansową. Po sześciu tygodniach Niemcy znaleźli Żydów i rozstrzelali ich na miejscu, a Karolina Juszczykowska została aresztowana. Jej 20-letnia wówczas córka Bronisława została wysłana na roboty przymusowe do III Rzeszy. W wyniku pocesu Karolinę Juszczykowską skazano na karę śmierci, wyrok wykonano 9 stycznia 1945 r. Bronisława Juszczykowska po wojnie wróciła do Polski z mężem i dwiema córkami, jednak cała rodzina wyemigrowała do Kanady w 1951 r. Tam urodziło się im trzecie dziecko, jedyny wnuk Karoliny Juszczykowskiej. Siostra Felicja pozostała w rodzinnym Budkowie, a jeden z jej wnuków ożenił się właśnie z Krystyną Szymańską (po mężu Dziubek). Krystyna Dziubek spotkała się z Chris Francis, jedną z wnuczek Karoliny Juszczykowskiej, która odwiedziła Polskę. Obecnie Krystyna Dziubek jest strażniczką pamięci tragicznej historii Karoliny Juszczykowskiej, która w 2011 r. otrzymała od Instytutu Yad Vashem w Jerozolimie tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.
więcej...
mniej

[00:00:07] Autoprezentacja boh. urodzonej w 1963 r. na Śląsku.
[00:00:19] Karolina Juszczykowska była siostrą babci teścia boh. Urodziła się w 1898 r. w Budkowie. Jako nastolatka wyjechała do pracy do Niemiec. Do Polski wróciła w 1934 r., samotnie wychowywała córkę Bronisławę. Po krótkim pobycie w Budowie wyjechała do Tomaszowa Mazowieckiego. Tam pracowała jako praczka, pokojówka. W 1944 r. spotkała dwóch młodych Żydów, którzy zaproponowali jej pieniądze za ukrywanie. Żydzi mieszkali w mieszkaniu Karoliny Juszczykowskiej ok. 6 tygodni. Może to był przypadek, a może ktoś doniósł, ale miała miejsce rewizja, Żydów znaleziono i rozstrzelano. Karolinę i Bronisławę aresztowano. Po wojnie rodzina próbowała dociec, co się z nimi stało. Okazało się, że Karolina Juszczykowska miała proces, potem była w obozach koncentracyjnych, a w styczniu 1945 została stracona. Bronisławę wywieziono na roboty, po wojnie wyjechała do Kanady. Tyle mówił teść. Więcej dowiedziano się, gdy do Polski przyjechała z Kanady Chris Francis [wnuczka Karoliny Juszczykowskiej]. Dzięki jej determinacji Karolina Juszczykowska została Sprawiedliwą wśród Narodów Świata. [+]
[00:05:17] O losach Karoliny Juszczykowskiej boh. dowiedziała się w czasie spotkań rodzinnych. Opowiadano o tym, ale w dużym skrócie. Chris Francis przyjechała do Budkowa, bo chciała zobaczyć miejsce, w którym urodziła się Karolina Juszczykowska – problemy językowe. Miało to miejsce przed uhonorowaniem przez Jad Waszem w 2011 r. Matką Chris Francis była Bronisława, córka Karoliny.
[00:08:46] Boh. nie poznała Felicji, siostry Karoliny Juszczykowskiej, a matki swojego teścia. Boh. nie pamięta, by przed Instytutem Pileckiego ktoś interesował się tą historią. Teść podkreślał, że po aresztowaniu Karoliny i Bronisławy rodzina nic o nich nie widziała. Dopiero w latach 2000 Chris Francis odnalazła krewnych w Polsce. Była u Urzędzie Gminy i przeglądała księgi parafialne u proboszcza. Wspomnienie Chris Francis, która zaczęła się uczyć polskiego mając ponad 60 lat.
[00:11:40] Boh. wydaje się, że teść nie zgłębiał rodzinnej historii. Mieszkał w Budkowie, przeszedł na rentę i spokojnie żył, nie wracał do przeszłości. Kwestia pamięci w rodzinie.
[00:13:33] Opinia na temat uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej Karoliny Juszczykowskiej w Tomaszowie Mazowieckim oraz na temat programu „Zawołani po imieniu”.
więcej...
mniej

Bolesławski Bartosz

Żukowska Ewa

Instytut Pileckiego

Film