Object

Access to this material is only available in the reading room of the Pilecki Institute at ul. Foksal 17 in Warsaw. The reading room is open from 9–15, Monday to Friday. An appointment must be made in advance by emailing czytelnia@instytutpileckiego.pl or calling (+48) 22 182 24 75. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.
Access to this material is only available in the reading room of the Pilecki Institute at ul. Foksal 17 in Warsaw. The reading room is open from 9–15, Monday to Friday. An appointment must be made in advance by emailing czytelnia@instytutpileckiego.pl or calling (+48) 22 182 24 75. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.

Sempka Jan Ryszard

Ref. no.:

IP/DF/SE/0015

Last and first name of the witness:

Sempka Jan Ryszard

Duration:

01:30:00

Date and place of recording:

11 kwietnia 2018, Warszawa

Description:

Jan Ryszard Sempka (ur. 1928, Warszawa) wspomina powstanie warszawskie oraz pobyt w obozie Mauthausen i wyzwolenie obozu przez Amerykanów.

Summary:

[00:00:19] Krawat bohatera, pochodzi ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z Londynu.
[00:00:58] Bohater urodzony w Warszawie.
[00:01:28] W momencie wybuchu wojny bohater miał 11 lat. Przygotowania do wojny: kopanie rowów przeciwlotniczych. Budowano schrony przeciwgazowe.
[00:02:07] Nastroje pozytywne, ludzie myśleli, że po dwóch tygodniach będzie koniec wojny.
[00:02:18] Warszawa była jedynym miastem bombardowanym całe 27 dni.
[00:02:28] 13 września został zbombardowany budynek mieszkalny bohatera. Najbliższa sąsiadka wraz z 4-letnią wnuczką zginęły podczas wybuchu.
[00:03:02] Podczas okupacji zamknięto szkołę bohatera, Niemcy znaleźli tam broń. Przez pierwszy rok nie było nauki. W kolejnym roku bohater poszedł do nowej szkoły, którą skończył w 1942. Od 1942 roku bohater zaczął naukę zawodu jako elektryk w warsztacie samochodym na ul. Tamka 28. W tym warsztacie podczas powstania warszawskiego został zbudowany samochód pancerny „Kubuś”.
[00:04:18] Rodzice bohatera, ojciec podwójnie żonaty, bohater miał liczne rodzeństwo.
[00:05:33] Konspiracja, bohater podejrzewał, że brat Wacław należał do tajnej organizacji.
[00:07:50] Bohater dołączył do konspiracji. Początek w warsztacie, w którym bohater pracował.
[00:08:50] Wybuch powstania o godzinie 17 był kompletnym zaskoczeniem. Już od 14 słychać było strzały z Żoliborza. Bohater widział biegnących z pistoletami chłopców. Atak na Wytwórnię Papierów Wartościowych, gdzie byli Niemcy.
[00:11:24] Budowa pierwszej barykady na ul. Freta - z rzeczy, które ludzie wyrzucali przez okna. Gozdawa dowódcą całej Starówki.
[00:12:50] Bohater po upadku powstania na Starówce trafił do obozu koncentracyjnego.
[00:13:40] Zdobycie Wytwórni Papierów Wartościowych dzięki udziałowi pracowników fabryki.
[00:14:55] 17 sierpnia [1944] dom bohatera płonął, ludzie chowali się do piwnic.
[00:15:11] Siostra walczyła w powstaniu warszawskim. 2 sierpnia boh. zgłosił się do punktu organizacyjnego i zostaje wcielony do AK. Miał pseudonim „Sztychnicki”.
[00:17:16] 31 sierpnia Bohater dostał przepustkę, poszedł sprawdzić, jakie są losy matki i dwóch sióstr. Dom spalony, ludzie w piwnicach. Dzielnica została odcięta przez Niemców, którzy kazali ludności opuścić piwnice.
[00:19:27] [Batalion] „Gozdawa”, jeden z największych oddziałów.
[00:21:15] Ludzie opuścili piwnice, Niemcy spędzili wszystkich na ulicę Stawki, tam boh. spotkał matkę i siostry. Kobiety wprowadzono do kościoła, mężczyźni zostali na zewnątrz. Boh. i kilku innych mężczyzn zabrali do pracy, umieścili ich w piwnicy kościoła.
[00:23:58] Boh. z kolegami uciekli przez okienko do grupy powstańców przyprowadzonych na plac, zostają wywiezieni do Pruszkowa.
[00:24:50] Wypędzanie do wagonów. Każdy dostał pół chleba na drogę. 4 września trafili do Mauthausen.
[00:26:13] Mężczyzn przepędzono do środka obozu, kobiety zostały na zewnątrz. Prysznice, golenie głów. Dostali po sztuce ubrania.
[00:29:37] Kwarantanna.
[00:30:14] Numer obozowy bohatera.
[00:31:48] Rejestracja, podział na grupy. 50-osobowa grupa warszawiaków, chodzili codziennie 5 km do Dunaju, praca w komando doprowadzającym wodę do sztolni w kamieniołomie. Kapo – Żyd węgierski.
[00:34:12] Najgorsza Wigilia w życiu. Praca w komandzie rozładowującym cement. Ciągłe liczenie. Brak jednej osoby. Kolumna więźniów trzymana w kamieniołomie do godziny 22, przy padającym śniegu z deszczem. Przymusowe mycie szczotką ryżową brudnej od cementu szyi. Boh. wieczór przesiedział zmarznięty, pobity, pod kocem: „taka była ta moja Wigilia”.
[00:39:03] Boże Narodzenie, śpiewanie cicho kolęd.
[00:39:40] Z powodu dużej śmiertelności w obozie wybudowane zostało krematorium.
[00:40:37] Po kolacji bohater położył się na pryczy, co było zakazane podczas pracy. Został znaleziony i skatowany. Trafił na rewir. Zastrzyk w nogę, która zaczęła puchnąć. Boh. zaczął ciężko chorować.
[00:46:55] Wyzwolenie. Amerykanie utworzyli szpitale, trafił tam bohater.
[00:50:10] Spotkanie boh. z Józefem Cyrankiewiczem.
[00:50:59] Wyjazdy do Mauthausen po 1960 roku.
[00:51:55] PPS, Kazimierz Rusinek, założyciel Czerwonych Kosynierów w Gdyni.
[00:52:26] Trzy kategorie obozów dla więźniów.
[00:54:32] Dunaj stał się granicą między strefami okupacyjnymi radziecką i aliancką. Boh. został przetransportowany ze szpitala do wioski z jednym lekarzem.
[00:56:44] Opieka lekarska radziecka a amerykańska.
[00:58:06] Powrót boh. do kraju w sierpniu 1945. Od zawiadowcy stacji dowiedział się, że matkę oraz dwie siostry i brata Niemcy rozstrzelali. Siostra trafiła do Ravensbruck, pózniej dostała się do Szwecji.
[01:03:35] Boh. został kościelnym w parafii księdza Dymka.
[01:04:00] Bohater został uczniem litografa, potem urzędnikiem.
[01:05:09] W latach 1946-48 bohater mieszkał z ojcem w piwnicy na ulicy Senatorskiej. Warunki życia.
[01:07:06] Wyzwolenie obozu Mauthausen. „Bezkrólewie”, ludzie rzucili się na jedzenie, przez co chorowali. Esesman udający więźnia.
[01:09:17] Na skutek głodu organizm puchnął. Bohaterowi opuchły nogi, ale musiał i tak iść do pracy.
[01:13:04] Uberkapo, który topił ludzi.
[01:14:05] Węgierski Żyd.
[01:14:15] Inwalidzi z frontu zasilali szeregi SS.
[01:16:47] Podsumowanie wojny, pobytu w obozie.
[01:23:18] Godzina „W”.
more...
less

Interviewer:

Grzegorz Czerniak

Locations:

Warszawa
Pruszków
Niemcy

Director of photography:

Grzegorz Czerniak

Collection:

Świadkowie Epoki

Keywords:

urodzeni w 1928
Armia Krajowa
konspiracja
ruch oporu
powstanie warszawskie
wybuch wojny
okupacja niemiecka
SS
Niemcy
KL Mauthausen
obóz koncentracyjny
kapo
Żydzi
wyzwolenie obozu
Boże Narodzenie
Wigilia
more...
less

Material:

film

Object collections:

Last modified:

Jun 17, 2020

In our library since:

Jun 17, 2020

Number of object content hits:

0

All available object's versions:

https://archiwum.instytutpileckiego.pl/publication/4287

Show description in RDF format:

RDF

Show description in OAI-PMH format:

OAI-PMH

Edition name Date
Sempka Jan Ryszard Jun 17, 2020

This page uses 'cookies'. More information