Andrzej Augustynowicz (ur. 1931, Niwiska), syn leśnika, wraz z całą rodziną został w lipcu 1944 aresztowany i osadzony w obozie w Pustkowie. Następnie pan Andrzej wraz z bratem, siostrą i matką trafili do Ravensbrück, skąd w kwietniu 1945 dostali się do Szwecji. Ojciec przeżył „marsz śmierci” z Sachsenhausen, wyzwolony przez Amerykanów również trafił do Szwecji. Rodzina wróciła do Polski w 1946 roku. Pan Andrzej w 1957 roku ukończył Wydział Lekarski Akademii Medycznej w Krakowie. Następnie spędził 2 lata w wojsku jako lekarz, stacjonował pod Kołobrzegiem i w Braniewie. Po przyjeździe do Rzeszowa zatrudniony został w szpitalu wojewódzkim, pracował w pogotowiu ratunkowym. Był specjalistą-radiologiem, założył zakład rentgenowski w zakładach WSK w Rzeszowie.
[00:00:07] Autoprezentacja boh. urodzonego w 1931 r. w Niwiskach. Przedstawienie rodziców: Henryka i Janiny z d. Leśniak.
[00:00:40] Przed wojną w Niwiskach mieszkali tylko Polacy. Podczas okupacji mieszkańców wsi wysiedlono, ponieważ w pobliskiej Bliźnie Niemcy budowali poligon rakietowy. Ojciec był leśniczym i nie został wysiedlony.
[00:03:20] Początek wojny – odgłosy bombardowania Mielca. Tumy uciekinierów na drodze. Jednym z nich był Władysław Letkiewicz, muzyk, który został organistą w niwiskim kościele.
[00:05:02] Wybuchy pocisków V-2 na poligonie – boh. widział startujące rakiety. Ojciec należał do AK, razem z innymi robotnikami leśnymi zbierał części po wybuchach rakiet. Ksiądz Jan Kurek wywoził je do Kolbuszowej, części V-2 trafiały do Armii Krajowej. [+]
[00:08:31] Do Kolbuszowej przeprowadziła się ze Lwowa ciotka z dziećmi, jej mąż Józef Frączek przebywał w Oświęcimiu, potem, dzięki staraniom ojca boh., przeniesiono go do obozu w Pustkowie, gdzie pracował jako lekarz. Odgłosy zbliżającego się frontu. Podczas ewakuacji obozu Józef Frączek uciekł. Konsekwencje poniosła rodzina boh. – wywiezienie do obozu w Pustkowie, potem Oświęcimia i Sachsenhausen – tu zostawiono mężczyzn. Boh. z matką i rodzeństwem trafił do Ravensbrück – przemarsz do obozu. [+]
[00:16:20] Kąpiel z grupą kobiet po wejściu do obozu – boh. dostał z powrotem swoje rzeczy. Dwutygodniowa kwarantanna. Po pewnym czasie boh. został przeniesiony z obozu kobiecego do męskiego – spotkanie z ojcem, który pracował w grupie rozbudowującej obóz. Wątpliwości boh., czy szczegółowa narracja ma sens. [+]
[00:22:00] Ewakuacja obozu po interwencji Czerwonego Krzyża. Więźniowie z męskiego obozu zostali wyprowadzeni w kierunku Hamburga – do zwolnionych baraków przeniesiono Polki, które miały być pod opieką Czerwonego Krzyża. Boh. trafił do obozu dla niemieckiej młodzieży – okoliczności dołączenia go do matki i rodzeństwa. [+]
[00:27:25] Podczas ewakuacji obozu w szpitalu zostali najciężej chorzy – wanny ze zwłokami. Wyjazd z obozu.
[00:30:08] Powody i okoliczności aresztowania rodziny i wywiezienia do obozu w Pustkowie. Emocje towarzyszące zdarzeniu. Rodzina nie wiedziała, że Józef Frączek uciekł z obozu.
[00:37:50] Po przejeździe do Pustkowa ojca chciano rozstrzelać. Boh. spotkał się z ojcem, który siedział w trupiarni. Odgłosy strzałów z frontu, egzekucje podczas ewakuacji obozu. Spowszednienie widoku zwłok.
[00:42:20] Wczesną wiosną boh. widział przywiezienie słowackich partyzantów do obozu w Ravensbrück. Powrót komanda z pracy – bicie więźniów przechodzących przez bramę. Kary w obozie. [+]
[00:45:02] Boh. został wysłany do zakładów Siemensa, po drodze widział Niemców ćwiczących strzelanie z Panzerfausta – jeden z nich pozwolił mu strzelić.
[00:49:00] Boh. pracował w obozowej kancelarii jako goniec. Istotna rola książeczki do nabożeństwa. Obozowe apele zaczynały się o 4 rano liczeniem więźniów. Selekcji dokonywano na rampie kolejowej po przyjeździe transportu. Chorzy trafiali do szpitala – dr. Mączka zrobiła prześwietlenie choremu boh. Procedury podczas choroby. Większość chorych umierała w szpitalu.
[00:57:17] Podczas pobytu w obozie dla mężczyzn boh. pisał grypsy do matki i dostawał od niej informacje. Komando, w którym pracował ojciec wykonywało prace w obozie, w którym przebywała matka – rodzice wiedzieli się, ale nie mogli ze sobą rozmawiać. Wygląd matki po 9 miesiącach w obozie. Matka była pomocnicą sztubowej w baraku. Boh. spał na pryczy z Mają Berezowską.
[01:01:20] Boh. został uderzony w twarz za nierówno pościelone łóżko i stracił ząb. Zachowanie strażników wobec więźniów. Boh. nie widział rozstrzeliwania więźniów w obozie, ale słyszał strzały, widział natomiast powieszenie człowieka.
[01:05:55] Przez półtora miesiąca boh. przebywał w kobiecym obozie. Warunki w namiocie, w którym zgromadzono ludzi przywiezionych z Warszawy po upadku powstania. Matka bała się, że córka Ewa zostanie wywieziona do domu publicznego.
[01:11:00] Więźniarki wyrzucały swoje rzeczy. Boh. znalazł na obozowej ulicy pierścionek, na którym było wygrawerowane podziękowanie dla Izy Bogdan.
[01:14:34] Podczas pobytu w obozie boh. dwa razy chorował. Opiekował się nim Czech, szef izby chorych. Trudności z opowiadaniem obozowych scen bez odpowiedniego kontekstu, którego boh. nie potrafi nakreślić.
[01:17:30] Z Panzerfaustów strzelali żołnierze w mundurach. Na terenie obozu było wydzielone osiedle, w którym, jak mówiono, przebywali oficerowie odbywający karę.
[01:18:27] Wyżywienie w obozie – współczesny stosunek do buraków. Polki pracujące w kuchni dawały matce jedzenie. Traktowanie boh. przez kucharki wydające porcje – dodatkowe ziemniaki.
[01:22:38] Lekcje polskiego i geografii w obozie – brak atmosfery do nauki. Przebieg lekcji. Obecny stan zdrowia boh.
[01:25:32] Ojciec był w komando, które zajmowało się robieniem pomiarów i kreśleniem planów. Boh. miał kolegę Tomka, z którym spał na pryczy. Wszawica w obozie.
[01:28:35] Przez jakiś czas boh. był w obozie razem z grupą dzieci niemieckich Cyganów. Przywódca grupy pięknie grał na skrzypcach. Boh. zachorował na grypę i trafił na rewir, a w tym czasie Cyganie zginęli w komorze gazowej. Cyganie mówili po niemiecku – trudności w porozumiewaniu się. [+]
[01:34:00] Wiosna 1945. Droga do Szwecji – rejs z Kopenhagi do Malmö, gdzie boh. dotarł 1 maja.
[01:35:05] Prace porządkowe w obozie, obowiązki gońca, panująca atmosfera. Głód, ojciec widział więźniów, którzy jedli wątroby wycinane ze zwłok. Ojciec przeżył „marsz śmierci” z Sachsenhausen do Hamburga.
[01:41:21] Droga rodziny z Pustkowa – ojciec został w Sachsenhausen, a boh. został przydzielony do matki i pojechał do Ravensbrück. Okoliczności pozostania z matką.
[01:44:10] Boh. nie rozmawiał z obozowymi strażnikami. Ojciec będąc w Szwecji opisał „marsz śmierci”, pozostali członkowie rodziny, w tym boh., także opisywali pobyt w obozie – relacje są w muzeum w Lund. Ojciec był chory i prowadzili go koledzy. W Schwerinie ojca, leżącego w rowie, znaleźli amerykańscy sanitariusze – półroczny pobyt w szpitalu.
[01:50:21] W Ravensbrück boh. widział przyjazd transportów kobiet z Powstania Warszawskiego – znalezienie pierścionka. Powody wyrzucania kosztowności przez kobiety – spekulacje boh. Wśród warszawianek były młode dziewczyny, boh. nie pamięta dzieci. Młodszy brat nie pamięta pobytu w obozie.
[01:55:15] Matka nawiązała w obozie znajomości, które kontynuowała po wojnie. Jej praca na oddziale położniczym, gdzie rodziły kobiety przywiezione z Warszawy – duża śmiertelność wśród noworodków. Przeżycia matki w obozie.
more...
less
Pilecki Institute Library in Warsaw
ul. Sienna 82
Mon - Fri 8:00 - 16:00
(+48) 22 182 24 75
Reading Room of the Augustów Branch of the Pilecki Institute
ul. 3 Maja 16
Tue, Thu 09:00 - 16:00
(+48) 502 461 075
Berlin Branch of the Pilecki Institute
Pariser Platz 4a
Tue - Fri 10:30 - 17:30
(+49) 30 275 78 955
New York Branch of the Pilecki Institute
92 Greenwich Street
Mon - Fri 10:00 - 16:00
(+1) 917 655 9918
This page uses 'cookies'. More information
In the Pilecki Institute Archives we gather and make available digital versions of various documents. All of them describe the fates of Polish citizens who experienced two totalitarianisms – the German and the Soviet – in the 20th century. We acquire digital copies of documents held by numerous domestic and foreign institutions: the Bundesarchiv, the United Nations Archives, the British National Archives and the Polish State Archives. In this way we are building a knowledge base and a hub for comprehensive research on the Second World War and the dual occupation of Poland – for scholars, journalists, people of culture, families of the victims and witnesses to the crimes, as well as all history enthusiasts.
Our website archiwum.instytutpileckiego.pl presents a complete collections catalog. They can be easily navigated thanks to the full-text search engine and descriptions attached to all items. Access to the content is possible only at the reading rooms of the Pilecki Institute’s Library in Warsaw and Berlin, where our employees help with general inquiries regarding the collections, help users navigate our online catalogs, and enable access to materials subject to availability restrictions.
Some documents, such as those from the Bundesarchiv or the KARTA Center, are subject to restrictions resulting from agreements between the Institute and the transferring institutions. After arriving at the Library, visitors must sign relevant declarations granting access to documents exclusively on site. Information on access restrictions is included in the Library’s regulations. Before the visit, we encourage you to familiarize yourself with the scope and structure of our archival, library and audio-visual resources, as well as with the visiting rules and regulations concerning the use of the collections.
Everyone interested in using our collections is invited to the Pilecki Institute Library in Warsaw and the Reading Rooms of the Augustów, Berlin and New York Branches. Their contact details can be found here. Remote access to some materials from the Pilecki Institute Archives is also possible. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.
Please read the privacy policy. Using the website is a declaration of an acceptance of its terms.