Fedorowicz Jacek

Świadkowie Epoki

IP/DF/SE/0340

5 grudnia 2018, Warszawa

1:47

Jacek Jan Fedorowicz (ur. 1937, Gdynia) - polski satyryk, aktor, prezenter telewizyjny, felietonista. Pochodzi z rodziny warszawiaków, jako 7-latek przeżył powstanie warszawskie. Ukończył Wydział Malarstwa Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku (1960). Był jednym z założycieli i aktorów gdańskiego studenckiego teatru Bim-Bom (1954-1960). Jeszcze w czasie studiów rozpoczął współpracę z gdańskim radiem jako autor i aktor, zaś jako autor i rysownik-karykaturzysta z prasą lokalną i ogólnopolską, tj. „Dookoła świata”, „Po prostu”, „Dziennik Bałtycki”, „Szpilki”, „itd” i inne. W latach 60. współtworzył w Telewizji Polskiej m.in. programy rozrywkowe „Poznajmy się” czy „Małżeństwo doskonałe”. W latach 70. był współautorem radiowego (Program III) magazynu satyrycznego „60 minut na godzinę”. Wraz z Piotrem Skrzyneckim prowadził pierwszy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu. W latach 60. i 70. występował na estradzie m.in. w Kabarecie Wagabunda, programie „Popierajmy się”, a później w indywidualnych wieczorach autorskich. W 1980 wstąpił do „Solidarności”, współpracował z Radiem „S” Regionu Mazowsze. W stanie wojennym zaprzestał współpracy z państwowymi mediami, działał (z żoną Anną) w Prymasowskim Komitecie Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom. Występował w kościołach, tworzył audycje (m.in. ośmieszający reżimową telewizję „Dziennik Telewizyjny”) rozprowadzane na kasetach w tzw. drugim obiegu. W 1989 współtworzył audycje przedwyborcze Komitetu Obywatelskiego. Od 1999 publikował cotygodniowe felietony satyryczne, prowadził programy autorskie telewizyjne. W 2006 roku odszedł z Telewizji Polskiej. W 2010 i w 2015 był członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi.
more...
less

[00:00:15] Urodzony 18 lipca 1937 r. w Gdyni. Rodzina mieszczan warszawskich, prapradziadek przeniósł się z miasteczka Sarnaki na Kresach do Warszawy, zamieszkali na Mokotowie. Mieli syna [Leopold Fedorowicz]. Jego stryj został zesłany na Sybir po powstaniu listopadowym. Dziadek boh. Jan Fedorowicz był artystą rzeźbiarzem, kupił warsztat kamieniarski, wykonał liczne pomniki m.in. na Powązkach. Miał 5 synów, syn Wacław walczył w Legionach, odratowany w wojnie polsko-bolszewickiej przez pielęgniarkę, skończył Szkołę Morską w Tczewie, osiadł na Wybrzeżu, gdzie ściągnął brata Janusza z żoną.
[00:05:33] Po wybuchu wojny ojciec walczył w obronie Gdyni, trafił do oflagu – nigdy o tym nie mówił. Przez pierwszych 9 lat życia boh. miał kontakt tylko z rodziną matki – dziadek Władysław Szmit – przybyła z Niemiec, spolonizowała się, mieli dwóch synów. [+]
[00:09:13] Uciekając przed wcieleniem do armii przed I wojną, dziadek Szmit trafił z rodziną do Moskwy, gdzie w 1917 r. wybuchła rewolucja październikowa. Mama boh. urodziła się w obrębie Kremla [Kriwyj Pereulok]. Wizyta w Moskwie w 1968 r. [++]
[00:12:20] Rodzina przedostała się do Władywostoku – ok. 1920 r. – konsul polski nie chciał im pomóc dostać się do Polski, bo „takich biednych ludzi w kraju nie ptrzebujemy”. Pomoc konsula Niemiec, powrót do Polski statkiem, m.in. przez Kanał Sueski.
[00:14:30] Opowieści babci ukształtowały postawę i światopogląd boh., m.in. patriotyzm, zasady, uczciwość. Mama zaraziła boh. miłością do Gdyni. Miała wiedzę na temat komunizmu z własnego doświadczenia.
[00:19:20] Powstanie warszawskie – zamazanie wspomnienia. Droga z mieszkania przy Koszykowej do obozu w Pruszkowie. Smak krupniku wydawanego przez RGO, pierwsza miska kartofli ze skwarkami we wsi Koniecpol. Paniczny strach przed śmiercią i zasypaniem podczas ataków Niemców, ucieczki między piwnicami, bombardowania. Opowieści o umieraniu w męczarniach zasypanych ludzi. Strach przed „krową” – wyrzutnią rakiet oraz Ukraińcami „gorszymi niż Niemcy”. Trauma po przeżyciu powstania.
[00:27:40] Boh. nie miał kontaktu z Niemcami aż do powstania, matka go chroniła. Podzielone tramwaje „nur für Deutsche”, okupujący Niemcy eleganccy i szarmanccy. Powszechne palenie papierosów.
[00:32:22] Transport z Pruszkowa wagonami towarowymi bez dachu, dobry Niemiec. Babcia studiowała w szkole handlowej w St. Gallen w Szwajcarii.
[00:34:58] Kongres zjednoczeniowy PPR i PPS w 1948 r. – wtedy nastał stalinizm. „Dziadkowie spodziewali się, że będzie gorzej”. Pod koniec wojny tułaczka, zamieszkanie w Kielcach. Zajęcie Kielc przez Rosjan, szabrownicy z Armii Czerwonej. [+]
[00:38:40] W latach 1945-48 w otoczeniu boh. trwała odbudowa z ruin. Wtedy władza szafowała słowem „demokracja”. Propaganda socjalistyczna. Przysięga harcerska a demokracja.
[00:41:15] Powrót do Gdyni (przez 2 tygodnie z Kielc) w maju 1945 r. Niemcy jeszcze się bronili na Helu. Niezniszczone mieszkanie, po powrocie z oflagu ojciec reaktywował swoją przedwojenną firmę. Dziadek został dyrektorem banku handlowego w Gliwicach. Pierwsze lata po wojnie, początek stalinizmu. Różne, bardzo zróżnicowane okresy PRL: na początku odbudowa i nadzieja.
[00:45:50] Rodzinie się dobrze powodziło, liczne rodzinne biznesy. Wczasy w Zakopanem w Halamie z wujem. Góral płączacy po śmierci „Ognia”. Nadzieja legła w gruzach w czasie stalinizmu. „Niemcy grożą naszemu życiu, Rosjanie zabijają nam duszę”(Beck). W 1951 r. odwiedziny brata babci w Warszawie, mjra Zygmunta Sokołowskiego, cichociemnego. Brawne opowieści z czasu wojny. Uwięzienie na Rakowieckiej i zamordowanie w ramach procesu gen. Tatara.
[00:51:40] Matura u św. Augustyna (Stowarzyszenie PAX) w Warszawie, marzenie o dzienniakarstwie.
[00:53:36] Wuj Jerzy Hagmajer wierzył w drogę PAX-u, bardzo wysoki poziom w liceum św. Augustyna (przedwojenni profesorowie: polonista Maksymilian Tazbir, matematyczka Radziwiłł, Nik Roztworowski, Konstanty Łubieński). Wyrzucenie ojca ze strefy przygranicznej jak „wróg ludu”, co najwyżej mógł dojeżdżać na wykłady. Praca ojca w administracji INKO (PAX).
[00:56:48] [Bolesław] Piasecki chronił i zatrudniał byłych akowców, ale mama go nie znosiła. Spotkania w „Słowie Powszechnym”. Dyrektor gimnazjum został „nasłany” przez partię do „Tygodnika Powszechnego” – porzucenie marzeń o dziennikarstwie („prostytucja moralna”).
[01:00:30] Decyzja o studiowaniu malarstwa jako „ucieczka przed socjalizmem w sztukę”. Wystawa po I roku nosiła tytuł: „Studenci zetempowcy podejmują zobowiązanie pierwszomajowe”. Rozterki człowieka żyjącego w socjalizmie. Sposób na obejście propagandy i indoktrynacji komunistycznej: namalowanie zawodów sportowych. „Sport to też było ideologicznie słuszne”. [+]
[01:05:00] Sposoby na to, żeby „się nie ześwinić”. Śmierć Stalina, kruszenie się stalinizmu, walka o schedę po nim. Studencki teatrzyk satyryczny w Warszawie. Inicjatywa oddolna. [+]
[01:10:12] Ambicje teatralno-rozrywkowe studentów. Tadeusz Chyła, Krystyna Sienkiewicz, Wowo Bielicki. Teatrzyk Bim-Bom tworzyli gdańscy studenci politechniki, szkoły ekonomicznej i artyści plastycy, m.in. Zbigniew Cybulski i Bogumił Kobiela. Sensacyjne przyjęcie w Polsce: „nie mogliśmy nie odnieść sukcesu”, demonstracyjne zerwanie z socrealizmem. Premiera Bim-Bomu naprzełomie 1954 i 55 roku spektaklem Ahaa. [+]
[01:13:05] Międzynarodowy Festiwal Młodzieży latem 1955. Druga premiera: „Radość poważna”, sukcesy na długo przed przed Październikiem ’56. „Przyjechaliśmy do Stalinogrodu, po 3 dniach wyjeżdżaliśmy z Katowic. Historia się działa za oknami”.
[01:15:13] „Październik był odzyskaniem niepodległości”. Okres gomułkowski: nuda i zacofanie. Złudny dobrobyt i wolność czasu Gierka. W połowie lat 70. kryzys ekonomiczny, upadek Gierka, wiosna „Solidarności”.
[01:18:30] Wykład boh. na uniwersytecie o propagandzie. Nigdy nie był indagowany o współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa. Książka „W zasadzie tak” z 1975 r., recenzja Kisielewskiego w paryskiej „Kulturze” – była zakamunfowaną krytyką paranoicznego systemu PRL.
[01:24:36] Tworzenie magazynu radiowego „60 minut na godzinę”, inteligentna krytyka władzy – był najpopularniejszą audycją w historii radia. Świetni twórcy: Szumańska, Jaroszyński, Waligóra, Kaczmarek, Zaorski. Program był cenzurowany. W ocenie historyków świadek historii nie jest świadkiem wiarygodnym, trzeba go traktować z najwyższą podejrzliwością.
[01:31:16] Lekceważące traktowanie boh. przez władzę, chociaż „się starał”. Kontakty z cenzurą, media były wyłącznie państwowe. Każdy redaktor odpowiedzialny był cenzorem.
[01:35:35] Cenzura w radiu i telewizji: życzliwy, pomocny cenzor p. Gawdzik, pisał książki o ortografii. Cenzura radiowa czasu „Solidarności”: cenzor wywalczył przywrócenie programu w radiu.
[01:38:31] Po wprowadzeniu stanu wojennego działalność w komitecie pomocy internowanym przy kościele św. Marcina. UB spaliło mu samochód. Zangażowanie żony Hanny, kostiumografki, śledzenie.
[01:42:34] Przebranie Waci, żony Bujaka, na tajne spotkanie z ukrywającym się mężem. [++]
[01:44:30] Obcowanie z ubecją wymagało łamania zasad kultury i dobrego wychowania. [++] more...
less

Zbroziński Piotr

Instytut Pileckiego

Film