Fiszer Wiesław
Wiesław Fiszer (ur. 1946, Kluczbork) opowiada o dzieciństwie w Kluczborku, początkach działalności opozycyjnej (m.in. organizacji wiecu w marcu 1968 w Krakowie), akcjach podziemnej Solidarności w Lubiążu (m.in. wydawanie gazety „Podaj dalej”), pracy jako psychoterapeuty w szpitalu psychiatrycznym w Lubiążu oraz w kilku ośrodkach leczenia narkomanów. Obecnie Wiesław Fiszer wraz z żoną Teresą prowadzi w Szklarskiej Porębie ośrodek rehabilitacyjny dla dzieci z uszkodzeniami układu nerwowego.
więcej...
mniej
[00:00:12] Rodzina kresowa, dziadek ze strony ojca był Austriakiem ze Lwowa. Dziadek miał salon obuwniczy, jego brat był biskupem przemyskim. Urodzony w Kluczborku. Wychowanie wśród przesiedleńców z Kresów wschodnich na Dolnym Śląsku. Bliscy mieszkali w jednym domu: jedna łazienka na pięć rodzin.
[00:02:37] Matka boh. nie chciała mieć dzieci, dokonała ośmiu aborcji (samoistne poronienia od dźwigania szaflika z wodą po kąpieli). „Mnie się udało” urodzić. Poród przez trzy dni w czasie transportu, pijana akuszerka. Pomoc ciotki Rózi. Pospieszny chrzest. Pierwotne imię Marian, ksiądz Grzesiuk. Imię Wiaczysław w metryce. [++]
[00:06:54] Chrzestny ojciec Szeterlak, historia „smutnego Szeterlaka” – rzeź żony i dzieci przez siepaczy UPA. [++]
[00:09:17] Kuferek z narzędziami i dwa ule z pszczołami zabrane przez ojca do pociągu repatriacyjnego. Urzędnik PUR. Zakład stolarski i pasieka ojca. [+]
[00:11:34] Historia skrzynki z narzędziami ojca wywiezionej w Bieszczady. Rodzina postrzegała boh. jako człowieka z misją na ziemi, wierzyła w niego. Ubóstwo rodziny, skromne życie. Egzaminy wstępne na studia psychologiczne w Krakowie. „Życie mnie niosło, nie musiałem się starać”. [++]
[00:15:50] Rodzicom zależało, żeby boh. „się udało”, bo sami niczego nie oczekiwali od życia. Wspólnota rodzinna, zgodni mężczyźni. Ludzie doświadczeni przez los: ojciec boh. brał udział w trzech wojnach. Karabin maszynowy (wojna bolszewicka). Wuj ułan.
[00:18:50] Picie alkoholu w rodzinie [+], zaradność ojca. W Samborze ojciec był cieślą, zatrudniał 30 ludzi do budowy domów. Sylwetka ojca. Kryjówka ojca. Słowa matki: „polskie mundury, ruskie czapki”.
[00:21:45] Wspólne zabawy rodzinne, śpiewanie. Budowa domu przez boh., rozbudowa przez syna. Podobieństwo syna do dziadka. Inspiracja żony.
[00:24:44] Odwiedziny rodzinnych stron na Kresach (Ukraina). Spacer nad Dniestrem. Odwiedziny we Lwowie [+]. Tożsamość kresowa.
[00:26:50] Filozofia życiowa istotnych dla boh. ludzi: nieważne awanse, kariera, pieniądze
ważne stworzenie atmosfery zaufania i radości, żeby nie trzeba było udawać. Wspólne rodzinne biesiadowanie.
[00:28:28] Ojciec pracował jako konserwator poniemieckiego młyna. Sąsiedzi: Zarzycki, Jezierski, Jurkiewicz. Filozofia „niewychylania się”. Zabawy z dzieciństwa: rozbieranie pancerfausta, zabawy bronią. Hodowanie świń na mięso.
[00:31:16] Udział w rodzinnym biesiadowaniu sąsiada ubeka z Kresów, który nauczył się pszczelarstwa. Budowa wozów pszczelarskich przez ojca, zapłata w spirytusie. Zawał serca ojca. Biesiady rodzinne na modłę kresową.
[00:34:50] Uprawa działek pracowniczych przez kobiety, zapasy na zimę. Piec chlebowy w domu. Niezainteresowanie rodziców sprawami dzieci. Słuchanie Radia Wolna Europa – oczekiwanie na powrót na Kresy.
[00:37:18] Sąsiad Stybelski grał na harmonii, po jego śmierci nie miał kto przygrywać. Brylant otrzymany przez Rosjan za bimber zamieniony na akordeon. Kultywacja kresowych pieśni.
[00:39:32] Radio kołchoźnik w każdym mieszkaniu, słuchanie piosenek rosyjskich. [+]. Marzenie o śpiewaniu piosenek lwowskich z akordeonem na ulicy. Śpiewak z Wałbrzycha. Czekanie na powrót na Kresy. [+]
[00:43:28] Współcześni Ukraińcy w Polsce. Umieranie rodziny i sąsiadów przybyłych z Kresów. „Jestem strażnikiem ich wspomnień”. Rezygnacja z możliwości awansu w Warszawie. Niezależność dzieci, inwencja i fantazja kresowa.
[00:46:00] Wyprawa w Bieszczady po studiach. Opieka nad narkomanami hippisami, komuny hippisowskie. Awangardowy ośrodek dla narkomanów w Bieszczadach. Budowanie domków z brzozowych bali.
[00:48:45] Wieńczysław Nowacki spod Poznania, założyciel chłopskiej organizacji „Ojcowizna” (porozumienia rzeszowsko-ostrzyckie), zakładał razem z boh. ośrodek dla narkomanów w pobliżu Arłamowa – rządowego ośrodka, do którego latały samoloty. Płk Doskoczyński, ochroniarz z czasów Bieruta, chciał ich wykurzyć z Bieszczad. Stały meldunek w Caryńskim. Na rozkaz Doskoczyńskiego milicja spaliła osadę w Caryńskim.
[00:52:00] Terapeutyczne działanie lokalizacji ośrodka. Zarobkowe zbieranie jagód [+], praca przy zalesianiu, żętyca [serwatka owcza] od pasterzy. Nowacki był kierownikiem ośrodka. Wyleczona w ośrodku schizofreniczka zaczęła normalne życie.
[00:56:18] W ośrodku bywał m.in. [Ryszard] Terlecki, ps. „Pies”, relacje międzyludzkie w ośrodku. Ksiądz Szpak poświęcił życie pracy z narkomanami. Pielgrzymka na Jasną Górę na koniec terapii. Pielgrzymka aktywnych narkomanów prowadzona przez ks. Szpaka. Przynosił im do namiotów kakao. Świat narkomanów i hippisów kontestujących zasady.
[01:00:10] Szpital w Lubiążu miał 1500 pracowników i 1500 pacjentów: enklawa wolności, alternatywny styl życia. Wieczory filozoficzne. Kierownik oddziału Thielle awansowany do Warszawy., boh. został jego następcą. Oddział młodzieżowy leczenia narkomanów korzystał z wzorców holenderskich. Thielle wstąpił do PZPR, by uzyskać zgodę na jego prowadzenie. Pacjenci z całej Polski, domowa atmosfera na oddziale. Boh. pracował tam 15 lat.
[01:05:04] Poznanie żony idealistki. Eksplozja „Solidarności” w szpitalu. Nieistotność spraw materialnych i robienia kariery. Historia założenia zakładowej komórki NSZZ „Solidarność”.
[01:07:32] Studia na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1964 r., akademik „Nowy Żaczek”, 1,5 roku naprawiania samochodu volkswagen KDF. W marcu 1968 r. prośba o pomoc w przygotowaniu wiecu w obronie warszawskich studentów w Rynku – poznanie Janusza Gajewskiego. Rozwieszanie plakatów. Prośba o wypożyczenie tuby z Komitetu Wojewódzkiego PZPR. [+]
[01:12:00] Przebieg wiecu studenckiego w Krakowie, odśpiewanie hymnu i „Warszawianki”, pochód. Działko strzelające wodą, dalszy ciąg wiecu w Collegium Maius, pałowanie przez milicjantów, ostrzał z granatów dymnych, zamieszki na ulicach.
[01:16:15] Wydarzenia pod „Nowym Żaczkiem”, przemowa brodacza na tarasie, rozejście się wiecu. Represje wobec studentów. Janusz Gajewski w karnej kompanii wojskowej, zakaz studiowania.
[01:19:19] Przejście na urlop dziekański, wezwanie na komendę. Samochody milicyjna na ul. Oleandry – budowanie kolczatek z gwoździ i smoły. Przemówienie Gomułki, Janusz Gajewski wyjechał do Szwecji jako Żyd.
[01:23:54] Praca w spółdzielni studenckiej w kopalni cynku w Bytomiu, noclegi w kopalni, tłuste jedzenie [+]. Doskonałe zarobki, przepuszczanie pieniędzy w hotelu Cracovia, piwo Okocim.
[01:28:20] Produkowanie ulotek, ulotka w menu restauracji w Cracovii. Fotografie z demonstracji wykorzystywane do ulotek, wrzucanie ulotek do przechowania. Szpiegowanie boh. przez kolegów, ręczne przepisywanie ulotek przez koleżanki z roku. [+]
[01:31:54] Konfrontacja na komendzie milicji, zmiana wyglądu. Kolega ps. „Guerra” aresztowany i wyrzucony ze studiów za ulotkę w Cracovii. Wyjście „Guerry” z aresztu.
[01:36:07] Rozbicie samochodu w Bukowinie Tatrzańskiej z „Guerrą”, który zatrudnił się w cenzurze. W 1972 r. kolejne studia w Warszawie. Rodzinny biznes: klamerki, zamknięcia do weków. Maszynka do produkcji klamerek, sprzedawanie na targach. Piękny doberman – historia wychowywania. [+]
[01:44:53] 1980 r. boh. kierował działem terapii pozabiologicznej. Pogrzeb [Thielego], narkomani. Utworzenie NSZZ „S” w szpitalu – przekonywanie ludzi do aktywności związkowej, 400 postulatów zmian, „pranie wszystkich brudów” załogi.
[01:50:02] Praca nad rozwiązywaniem problemów załogi, do „Solidarności” zapisało się 97% pracowników. Aktywna działalność „S”, wydawanie gazetki zakładowej na ramce. Początek strajków. Wezwanie do wojska.
[01:54:41] Kolczatki drogowe rozrzucane na trasie autobusów dowożących górników do pracy. Szwagier rozrzucał kolczatki, wpadka, aresztowanie 6 osób oskarżonych o sabotaż, rozprawa sądowa. Tworzenie się siatki pomocy represjonowanym robotnikom. [+]
[01:57:58] Samochód boh. skoda zarekwirowany przez milicję. [+] „Ja nie byłem ważnym działaczem”.
[02:00:49] Po Okrągłym Stole praca w szpitalu resortowym MSW jako psycholog kliniczny, leczył znerwicowanych milicjantów. Stanowisko dyrektora szpitala na czas lustracji milicjantów. Historia szpitala Korczakowo, leczył się tam m.in. kat Mokotowa Śmietański, który wykonał wyrok na rtm. Pileckim.
[00:05:00] Archiwizowanie dokumentacji, sprowadzenie komputerów. Testy. Zatrudnienie żony. Metoda rdzenia sobie ze stresem, szkolenia milicjantów.
[02:08:10] Utrata pozycji w szpitalu. Dyskoteki w klinice podczas Wielkiego Postu. Zakaz dyskoteki w Wielki Piątek, bunt pensjonariuszy. Donosy. Wspomaganie remontu XIII-wiecznego kościoła, wymiana dachu. Szpitalna kasa pancerna posłużyła jako tabernakulum. Próby usunięcia boh. ze stanowiska, zaplombowanie archiwum, utrudnienia w pracy. Przyjazd komisji z Warszawy, nagranie spotkania na dyktafon.
[02:15:09] Pomoc „S” w Jeleniej Górze – boh. został przedstawicielem Komitetu Założycielskiego NSZZ „S” w szpitalu MSW. Nagabywanie żony przez SB. Wiara w ideę „S”. Przyjaciel Władysław Sidorowicz, „solidarnościowy” minister zdrowia, propozycja pracy w ministerstwie.
[02:18:58] Dyscyplinarne wyrzucenie z pracy. Odwołanie do sądu pracy, obrońca z urzędu. Sędzia z peerelowskim orłem bez korony na łańcuchu. Przebieg rozprawy sądowej, leczenie dolegliwości psychicznych piciem moczu. Śmierć adwokata.
[02:23:15] Po wyroku utrata pracy i mieszkania, przeniesienie do Zgorzelca, gdzie było 300 narkomanów, połowa zarażona HIV, założenie dziennego ośrodka leczenia narkomanów, żona została rzeczniczką burmistrza ds. narkomanii. Pomoc księdza – zamieszkanie w opuszczonej plebanii. Po roku 7 narkomanów przestało ćpać.
[02:26:09] Epizod pracy jako katecheta, kontakt z MOPS, trudne i głodne 10 lat. „To, co jest tutaj, to moja arka z czasu, kiedy zagrażał potop”. Nieufność wobec urzędów, brak pomocy ze strony Wałęsy, rozgoryczenie.
[02:29:21] Boh. ma 75 lat, od dawna na emeryturze, wciąż ma pacjentów, wśród nich nawet członków mafii. [+] Pomoc dla seminarzystów, propozycja terapii dla osób poszkodowanych przez pedofilów.
[02:32:52] Historia zmiany pisowni nazwiska, ur. 15 sierpnia 1946 r. w Kluczborku, woj. wrocławskie, rodzina przybyła z okolic Lwowa na Ziemie Zachodnie. 15 sierpnia – ważne święto. Na kresach mieszkali 40 km od Lwowa w Samborze, nazywali się „przedmieszczanami” [z przedmieść], pracowali we Lwowie. Ślub w cerkwi (bo za darmo). Ojciec z biednej rodziny, w wieku 10 lat oddany do terminu do ślusarza. Jego ojciec zmarł, utrata sklepu, mama ponownie wyszła za mąż. Długi termin u ślusarza, udało mu się wyzwolić z terminu. Znał się na ciesiółce, był piekarzem, cukiernikiem. Nie umiał szyć, „bo krawiec to zajęcie dla Żydów”. „Mężczyzna musi umieć”.
[02:36:49] Sztywny podział zajęć w rodzinie na „męskie” i „kobiece”. Karabin mauzer wyciągnięty przez boh. spod podłogi. W 1943 r. wywózki na Syberię przez Rosjan i napady Ukraińców. Brak zainteresowania wobec ubogiej wsi rodziców.
[02:28:27] Ciotka Rozalia Gaczkowska przechowywała Żyda o nazwisku Emerlich. Ciotki, dziadek Prętkiewicz, doprowadził do zubożenia rodziny, zmarł z przepicia. Przysięga czystości ojca. Córki oddane do rodziny na służbę, mama w wieku 6 lat pasała gęsi, dożyła 96 roku życia, relacje z siostrami, matka Maria dd. Prętkiewicz, odważna, ciekawa świata. Ojciec Jan Fiszer.
[02:43:48] Kryjówka ojca przed poborem do wojska. Służył w armii cesarza Franza Józefa w I wojnie światowej, walczył w przegranej bitwie nad Piawą, przebieg walk. Koszmar senny ojca. [+] Ojciec w niewoli włoskiej przez 2 lata. Udział w wojnie polsko-bolszewickiej w armii gen. Hallera, miał błękitny mundur. Milczenie ojca.
[02:45:35] W II wojnie światowej walczył z armią polską, po wkroczeniu Rosjan chował się w kryjówce. W czasie okupacji radzieckiej ojciec nocami pędził bimber na wielka skalę, handlował nim z Rosjanami. Eksplozja zacieru w kadzi, poparzenie matki, uleczona przez rosyjskiego lekarza – zanurzana przez wiele tygodni w kąpieli z nadmanganianu potasu.
[02:48:01] Rodzice mieszkali w Nowym Samborze, opowieści żony. Opis życia w mieście. Święto prawosławne Jordan, krzyż wyrąbywany w lodzie. Ukraińcy nie atakowali miast, tylko wsie.
[02:50:00] Dom w Kluczborku w dawnych biurach fabryki, osiedlenie całej grupy, pięć rodzin. Królicze nory w ogrodzie pod dębem, koza, kury, świnie. Odporność na choroby, długowieczność matki. Decyzja rodziców o osiedleniu w Kluczborku. Słuchanie Radia Wolna Europa. Piosenki antyrosyjskie.
[02:53:22] Poszukiwanie siostrzenicy w Gdańsku. Przemycanie rzeczy dla siostry matki do Gdańska (drzewo na rozpałkę przykrywało mąkę), okoliczności śmiertelnego postrzelenia się jej męża na Syberii.
[02:56:13] Siostra ojca znaleziona w zrujnowanym Wrocławiu [+]. Rodzice otrzymali możliwość wykupienia mieszkania, gdy boh. był na studiach, sprzedali je, by kupić boh. samochód. Wyprowadzka rodziców. Obraz matki Boskiej Samborskiej zabrany z Sambora, dziś w kapliczce na ścianie domu.
[02:59:58] Szczęśliwe dzieciństwo w Kluczborku bez opieki rodziców przez cały dzień. Zabawa niewybuchami, poczucie swobody. Zabawy w ruinach. Jasełka – boh. był zawsze królem, występy zarobkowe, niezależność od dorosłych.
[03:04:17] Wysiedlenie Niemców z Kluczborka, w wioskach dookoła mieszkali Ślązacy. Jazda Ślązaków na rowerach. [+] Niechęć kresowiaków i Ślązaków. Kolega komandos podrywacz. Stosunek rodziców do pieniędzy.
[03:07:50] Huczne zabawy w rodzinnym domu, „wyżerka”. Marne ubranie w liceum. kompleksy boh. Dyrektor liceum Korngut, doskonałe oceny z łaciny. Decyzja podjęcia studiów psychologicznych. Czas studiów: suszona końska kiełbasa, ciastka na soku z cebuli.
[03:10:40] Koszula z wielbłądziej wełny z armii Andersa. Pasja motocyklowa [+]. Pseudonim Pingwin. Kultowe motocykle leczyły kompleksy boh. Plany nauki w szkole lotniczej w Dęblinie albo reżyserii. Zainteresowanie psychologią. Potrzeba niezależności.
[03:14:02] Życie studenckie: imprezy w Piwnicy pod Baranami. Studenckie rajdy samochodem po rynku. Kręcenie zdjęć do filmu „Stawka większa niż życie”. Wyjazd do Bukowiny Tatrzańskiej, śpiew w restauracji, wypadek samochodowy, ucieczka z miejsca wypadku. Badanie alkoholu na milicji. [+]
więcej...
mniej