Pawlikowski Stanisław

Świadkowie Epoki

IP/DF/SE/1849

25 stycznia 2023, Sulejów

0:34

Stanisław Pawlikowski (ur. 1936) opowiada o losach swojej rodziny w czasie okupacji niemieckiej.

[00:00:10] Autoprezentacja boh. urodzonego w 1936 r. Boh. był organistą w Sulejowie i Ręcznie.
[00:01:07] W 1939 r. trzyletni boh. był świadkiem bombardowania Sulejowa – polecenia ojca, który był wojskowym.
[00:02:50] Boh. widział ucieczkę Niemców w 1945 r. Na podwórku stało niemieckie działo – walka Rosjan z Niemcami.
[00:05:10] W czasie okupacji boh. zaczął chodzić do szkoły. Budynek został zajęty przez kozaków, więc klasy były łączone – warunki lokalowe. W VII klasie nauczyciel mówił o Związku Radzieckim i o wojnie 1920 r. Ojciec brał w niej udział. Nocami opowiadał o bitwie warszawskiej. Jego oddział został przewieziony w okolice Warszawy i okopał się – przebieg walki, starcie na bagnety. Po lekcji boh. poszedł do nauczyciela – rozmowa o dowódcy z 1920 r., potem miał piątkę z historii. [+]
[00:15:14] Boh. nie służył w wojsku, ponieważ był jedynym żywicielem rodziny. Ojciec był legionistą, brał udział w bitwie warszawskiej – jego opinia na temat „cudu” nad Wisłą, ucieczka bolszewików.
[00:17:00] Po wyzwoleniu zbombardowany most w Sulejowie został częściowo naprawiony. Żołnierze kruszyli lód granatami, by kra nie przewróciła mostu. Po wojnie zajmowano domy pożydowskie. Wielu mieszkańców straciło życie w czasie wojny.
[00:20:22] Po wojnie boh. zaczynał jako organista na Podklasztorzu, potem był organistą w Witowie. Po śmierci pana Ruska ksiądz zabrał boh. do Sulejowa – tu pracował ponad 40 lat, prowadził kancelarię parafialną i znał mieszkańców.
[00:23:10] Boh. jako jedyny żywiciel rodziny nie służył w wojsku. Słyszał opowieści o partyzantce, dużo wiedział na ten temat były partyzant Stanisław Białkowski. Ktoś zdradził i w nocy wyłapywano partyzantów, ale Białkowscy zdołali uciec i ukrywali się.
[00:25:50] Boh. skończył szkołę i zaczął pracować jako organista. Zawodu uczył się przez trzy lata u pana Ruska. Skończył też trzyletnią szkołę w Częstochowie.
[00:27:10] Z wojny boh. zapamiętał strach. Uciekinier z Łodzi mieszkał u stryja. Niemcy złapali go, potem ojciec chodził na noc do lasu – kwestia nie zgłoszenia uciekiniera władzom okupacyjnym. Rolnicy musieli oddawać kontyngenty.
[00:29:57] Refleksje na temat wojny. Kościół w Sulejowie był częściowo zniszczony w czasie przejścia frontu w 1945 r. Po wyzwoleniu ksiądz dokonał napraw. Odbudowa miasta po wojnie.
mehr...
weniger

Brzezowski Marcin

Czerniak Grzegorz

Instytut Pileckiego

Film