Object

Access to this material is only available in the reading room of the Pilecki Institute at ul. Foksal 17 in Warsaw. The reading room is open from 9–15, Monday to Friday. An appointment must be made in advance by emailing czytelnia@instytutpileckiego.pl or calling (+48) 22 182 24 75. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.
Access to this material is only available in the reading room of the Pilecki Institute at ul. Foksal 17 in Warsaw. The reading room is open from 9–15, Monday to Friday. An appointment must be made in advance by emailing czytelnia@instytutpileckiego.pl or calling (+48) 22 182 24 75. We also ask that you read the rules for visiting and accessing the collections in advance.

Chmiel Stefan

Ref. no.:

IP/DF/SE/0441

Last and first name of the witness:

Chmiel Stefan

Date and place of recording:

18 lutego 2019

Description:

Stefan Chmiel (ur. 1933, Warszawa) wspomina okupację i Powstanie Warszawskie, sytuację ludności cywilnej na Czerniakowie, kontakty rodziny z AK, tułaczkę po powstaniu z mamą i młodszym bratem i trudny powrót do Warszawy. Opisuje też powojenne problemy mieszkaniowe, wyjazdy do PGR-ów w ramach Ochotniczych Hufców Pracy, pracę w zakładach energetycznych, m.in. instalacje wykonywane w kolejnych mieszkaniach ministrów, a przy okazji porównuje warunki życia PRL-owskich prominentów z sytuacją „szarego człowieka”.

Summary:

Streszczenie relacji (UWAGA: czasy wg plików oryginalnych, a nie zmontowanej relacji!) C0001
[00:00:30] - przedstawienie osoby, w 1933r. Czerniaków był wioską w Warszawie
[00:01:16] - opis rodziny
[00:03:00] - sprzeczka w kościele, boh. został posądzony niesłusznie, że wraz z kolegą zabrał jabłka z ogrodu. Został zwolniony z funkcji ministranta
[00:06:20] – kontynuacja opisu rodziny, dziadek pana Stefana miał piekarnię przy ul. Polkowskiej, jako „najmilszy” wnuczek pan Stefan nosi medalik z datą śmierci dziadka. Matka pracowała w fabryce żydowskiej przy ul. Czerskiej (robili tuby do past do zębów), ojciec pracował na poczcie
[00:11:25] – wybuch wojny, 1 września 1939 r. Czerniaków nie był bombardowany. Gdy wybuchła wojna, przenieśli się do kościoła do stryjka, nocowali w podziemiach kościoła
[00:13:55] – wspomnienia z czasów wojny, pan Stefan uczęszczał do szkoły, rodzice pracowali, w 1942 r. zmarł ojciec, co pogorszyło sytuację rodzinną
[00:14:54] – wyprowadzenie Żyda, gestapo zabiera właściciela domu, w którym mieszkali
[00:15:32] – stryjeczni bracia działają w AK
[00:15:50] – działalność pocztowców, w tym ojca. Transporty z Rosji do Niemiec, przechwytywanie poczty niebezpieczne - groziło śmiercią
[00:18:00] – wyprowadzenie Żyda, kontynuacja, p. Srul
[00:19:48] – kilka dni przed wybuchem powstania nerwowe rozmowy w domu. [30 lipca 1944 r.] zastrzelono na rogu ul. Chełmskiej i Czerniakowskiej Niemca
[00:21:27] – przeniesienie do kościoła [Św. Kazimierza, Chełmska], akowcy dali znać, że będą atakowane wodociągi, dlatego rodzina musi się przenieść
[00:22:30] – pierwsze dni powstania, Niemcy zajmują kościół. Mieszkańcy w kościele opiekują się rannymi Niemcami, dzięki czemu ich nie rozstrzelano
[00:25:34] – pomoc AK, pan Stefan pomaga AK jako mały chłopiec
[00:27:08] – Niemcy ostrzeliwują kościół, strzał ranił ciotkę, organistę, koleżanka Marysia zginęła
[00:28:24] – Niemcy zabrali mieszkańców z kościoła do fortu, gdzie pojawił się generał von dem Bach [Zalewski] i powiedział, że wyzwolili ich od bandytów
c0002
[00:00:30] – pociąg do Pruszkowa, podział na matki z dziećmi, na starców i na osoby, które zostaną wywiezione do obozu. stryjek i jego syn trafiają do obozu
[00:02:13] – kontynuacja podróży, pan Stefan zostaje wywieziony wagonem bydlęcym, postój w szczerym polu. Zatrzymują się w pobliskim gospodarstwie, następnie trafiają do Opoczna, gdzie mieszkają przez 3 tygodnie. Potem zostają zabrani w inne miejsce, gdzie zostają rozdzieleni po różnych gospodarstwach, pan Stefan osobno od matki
[00:04:32] – w nowym gospodarstwie
[00:06:44] – liczne zgrupowanie partyzantów w lesie, mieszkający w wiosce obok pan Stefan zaprzyjaźnia się z nimi, odnalezienie przez ciotkę.
[00:14:02] – partyzant zauważa Niemców, partyzanci uciekają do lasu, ostrzał Niemców, pan Stefan ucieka do mamy do chałupy. Gospodyni wynosi rzeczy na zewnątrz w obawie przed pożarem domu
[00:15:20] –pan Stefan z matką i ciotką uciekają przed strzelającymi Niemcami (ogniste kule) pociągiem do Skierniewic
[00:16:50] – Skierniewice, tu zatrzymuje się ocalała rodzina. Brat choruje, umiera w wieku 7 lat
[00:19:35] – 17 stycznia 1945 r., wyzwolenie, oficerowie radzieccy są na kolacji u rodziny. Jeden z oficerów zainteresowany ciotką pana Stefana, kobieta się chowa
[00:21:13] – narada o powrocie do Warszawy, ciężka wyprawa do stolicy
[00:24:13] – Warszawa, po gruzach docierają do domu babci, do kościoła, których już nie znajdują
[00:28:19] – koleżanka mamy oddaje im mieszkanie
c0003
[00:00:16] – dom na Czerniakowskiej, na dom mówiono „czerwoniak”
[00:01:16] – wyjazd do wujka do Kocka, pan Stefan chodzi do szkoły, miło wspomina ten czas
[00:03:40] – wszy, pan Stefan próbuje sam je zwalczyć
[00:05:30] – powrót do Warszawy, matka pana Stefana zajmuje się handlem, pan Stefan jej pomaga
[00:07:30] – rozpoczęcie edukacji i pracy, praca elektryka w budownictwie, jest przez murarzy nazywany „pajączkiem”, bo pracuje na drabinie
[00:11:35] – praca w ministerstwie energetyki
[00:14:06] – Ochotnicze Hufce Pracy, OHP, pomaganie przy żniwach i wykopkach. Spory o posiłki z kierownikiem
c0004
[00:00:25] – piłka nożna, pan Stefan gra w reprezentacji Czerniakowa, ma większe aspiracje, zapisuje się do Legii
[00:03:30] –pan Stefan organizuje w domu spotkanie z kolegami z drużyny, niespodziewanie pojawia się mama
[00:08:40] – sparing Legii z reprezentacją Korei, pan Stefan gra w drużynie Korei, gdyż Koreańczykom zabrakło zawodnika
[00:12:08] – nastroje powstańcze na Czerniakowie, wiara, że nadejdą Rosjanie, pozytywne nastroje
[00:17:30] – losy braci stryjecznych po powstaniu
[00:19:00] – losy stryjka z synem, zginęli w obozie na terenie Niemiec, nie wiadomo jakim
[00:22:24] – rodzice
[00:23:08] – koniec wojny, podczas zabawy natknięcie się na żołnierza
[00:25:18] – przyjazd NKWD w nocy i otoczyli wieś, wujek musiał się chować. Na wujka mówili „pan Mączka”
c0006
[00:00:45] – śmierć Stalina, „odszedł nasz opiekun”
[00:02:53] – szczury, mieszkanie ze szczurami, pluskwami
[00:03:35] – nowa władza, trzeba było uważać, co, z kim, jak, gdzie…
[00:04:40] – naprawianie telefonów w domach ministrów, pan Stefan reperował i zakładał telefony ministrom
more...
less

Interviewer:

Ida Łapińska

Locations:

Warszawa, Czerniaków, Pruszków
Opoczno
Skierniewice
Kock

Director of photography:

FREITAG Iga Łapińska

Persons:

Erich von dem Bach [Zalewski]

Collection:

Świadkowie Epoki

Keywords:

1 września 1939
wrzesień 1939
okupacja niemiecka
Powstanie Warszawskie
kapitulacja Powstania Warszawskiego
Armia Krajowa
organizacja wojskowa
obóz przejściowy w Pruszkowie
Dulag 121
powrót do Warszawy
Ochotnicze Hufce Pracy
śmierć Stalina
władza ludowa
inwigilacja
Legia
piłka nożna
futbol
more...
less

Material:

film

Object collections:

Last modified:

Jun 17, 2020

In our library since:

Jun 17, 2020

Number of object content hits:

0

All available object's versions:

https://archiwum.instytutpileckiego.pl/publication/4270

Show description in RDF format:

RDF

Show description in OAI-PMH format:

OAI-PMH

Edition name Date
Chmiel Stefan Jun 17, 2020

This page uses 'cookies'. More information